Mapa bezwzględnej topografii barycznej poziomu 500 hPa

Pogoda nad znaczną częścią Starego Kontynentu charakteryzuje się dynamiczną aurą. Pomiędzy silnymi antycyklonami z centrami ulokowanymi nad Rosją oraz Północnym Atlantykiem, uformowała się pokaźna, zbudowana z bardzo chłodnej masy powietrza, dolina geopotencjału, która sięgnęła aż północnej części Afryki, co doskonale widać na załączonej obok mapie bezwzględnej topografii barycznej poziomu 500 hPa.

Potężne ilości śniegu w Chorwacji (źródło: http://www.crometeo.net/phpbb/viewtopic.php?f=5&t=7692&sid=cbd0361b87eb90bb5e6926a59ed637a8&start=15)

Szczególnie groźne wieści docierają do nas z Europy Południowej (Płw. Apeniński oraz Bałkański), gdzie przechodzą wyjątkowo silne, o charakterze regularnych śnieżyc, opady śniegu. Jak wynika z informacji przekazywanych przez środki masowego przekazu, wyjątkowo niebezpiecznie jest w Bośni oraz Chorwacji. Na te państwa w ciągu zaledwie kilkudziesięciu godzin (okres czasowy = ok. 48h) potrafiło spaść aż 100-155 centymetrów śniegu (z czego spora część napadała z klastra burzowego!), co doprowadziło do totalnego paraliżu. Ponad metrową pokrywą śnieżną przykryta jest m.in. stolica Bośni, Sarajevo – według dzisiejszych pomiarów ze stacji synoptycznych pokrywa wynosi tam aż 107 cm.

Obok południowej części Starego Kontynentu, silniejsze opady śniegu występują też na wschodzie i zachodzie Europy. Od kilkudziesięciu godzin sypie m.in. w pasie od południowo – zachodniej Rosji, przez Białoruś, Ukrainę, częściowo Mołdawię, aż po cz. Rumunię. Minionej nocy mocne opady białego puchu przetoczyły się przez południowo – wschodnie i cz. południowe dzielnice Anglii (spore utrudnienia są m.in. w Londynie), a także nad zachodnią Francją. Opady śniegu w towarzystwie ujemnej temperatury notowane są również w Hiszpanii.

Opady białego puchu pojawiają się także w Polsce. Minionej doby szczególnie popadało na południowym – wschodzie RP, gdzie do godziny 07:00 CET dnia dzisiejszego pokrywa śnieżna zwiększyła się o około 10 centymetrów (np. w Rzeszowie). W dalszym ciągu notowane są także duże spadki temperatury minimalnej powietrza. Dziś nad ranem do najzimniejszych miejsc w kraju należały regiony północno – wschodnie. Jak wynika z informacji dostarczanych przez naszych obserwatorów, najzimniej było w Giżycku oraz rejonie Gołdapi – słupki rtęci spadły tam do zaledwie -27 – -29 stopni Celsjusza! Z kolei wg pomiarów ze stacji synoptycznych najniższe wartości temperatury min. zarejestrowano w Suwałkach oraz Gdańsku – po -26 st.C. Poniżej -20 st.C notowano także m.in. w Mikołajkach, Elblągu, Toruniu, Mławie, Białymstoku, Chojnicach, a nawet Łebie (-21 – - 26 st.C).

Wysoko-troposferyczny prąd strumieniowy (300 hPa)

Kolejną rzeczą wartą uwagi są prognozy dotyczące jutrzejszego dnia dla południowo – wschodniej części Kontynentu, w tym m.in. Grecji. W pasie od Północnej Afryki, przez Grecję, Cypr, aż po Turcję i dalej na wschód będzie przebiegać strefa istotnie wzmożonego przepływu poziomego powietrza w swobodnej troposferze, w której dodatkowo spodziewane jest pojawienie się nieco podwyższonej chwiejności termodynamicznej. Co prawda energia CAPE dla cząstki uśrednionej z dolnych 30 hPa nie osiągnie znacznych wartości (co najwyżej kilkaset J/kg), to i tak, w połączeniu ze znacznymi uskokami pionowymi wiatru, zarówno w górnej, jak i dolnej troposferze (bliska obecność aktywnego układu niżowego) oraz w środowisku silnych wielkoskalowych ruchów wznoszących, istotnie sprzyjających w inicjacji głębokiej konwekcji, należy się liczyć z rozwojem dobrze zorganizowanych formacji konwekcyjnych, przynoszących ulewne opady deszczu, silne porywy wiatru, a miejscami także opady gradu. W tak dynamicznych warunkach nie wyklucza się nawet powstania trąb powietrznych.

W Polsce póki co aż tak gwałtowna aura nie jest spodziewana. Nadal musimy się jednak liczyć z niską temperaturą, zarówno minimalną, jak i maksymalną. Opady śniegu, które będą się pojawiać (zwłaszcza dziś, jutro i pojutrze) nie powinny być duże; ich natężenie ma być słabe lub co najwyżej umiarkowane.

Aktualne zdjęcie sat.

Miniona noc okazała się być zdecydowanie najchłodniejszą ze wszystkich w czasie tegorocznej zimy na obszarze naszego kraju. Przy procesie silnej radiacji wartości temperatury minimalnej powietrza, zarówno przy samym gruncie, jak i na poziomie 2 metrów n.p.g., poszybowały gwałtownie w dół. Jak wynika z depesz synoptycznych najzimniejszym miejscem w kraju był Białystok, gdzie temperatura minimalna w klatce meteorologicznej wyniosła zaledwie -29,9 st.C (przy gruncie aż -35 st.C!). Zaraz po Białymstoku ulokowały się Suwałki z temperaturą rzędu -28,6 st.C (-30 st.C), a także Siedlce i Zamość – -28,5 st.C. Na pozostałym obszarze wschodniej, północnej, centralnej i południowej części kraju notowano około -20 – -27 st.C (w tym – w zależności od dzielnicy – ok. -23 – -26 st.C w  Warszawie i okolicach). Natomiast na obszarach górskich ponownie najchłodniejszym posterunkiem była Jabłonka, gdzie słupki rtęci spadły do zaledwie ok. -35 – -36 st.C!

Oczywiście w przypadkach tak silnej radiacji musimy też koniecznie spoglądać na miejsca, które ulokowane są w obniżeniach terenu i niestety nie mamy tam dostępu do pomiarów ze stacji synoptycznych czy też posterunków. Jak wynika z informacji, które dostarczają nam nasi obserwatorzy pogody, były miejsca, zwłaszcza w dzielnicach północno – wschodnich oraz południowo – wschodnich, gdzie temperatura na poziomie dwóch metrów osiągnęła lub nawet obniżyła się poniżej granicy -30 st.C. Swoją drogą warto też napisać o przelotnych, silniejszych opadach śniegu na krańcach północno – zachodnich, o których informowaliśmy 31 stycznia. Według danych ze stacji synoptycznych w Świnoujściu w ciągu doby spadło aż 20 centymetrów świeżego śniegu.

Na aktualnych zdjęciach satelitarnych widzimy, iż niemal w całej Polsce mamy pogodne niebo. Więcej chmur notowanych jest głównie na północy (szczególnie w północnej części woj. pomorskiego) i tam też występują opady śniegu, które – sądząc po obrazach radarowych – są o sporym natężeniu. Zachmurzenie obecne jest również miejscami na zachodzie RP, a opady białego puchu, jeśli w ogóle tam występują, nie są zbyt silne.

Pogodna aura w ciągu dnia oraz prognozy dot. niewielkiego lub praktycznie w ogóle nieobecnego zachmurzenia na nadchodzącą noc, w środowisku wciąż bardzo chłodnej masy powietrza, są ponownie alarmujące w kontekście silnych spadków temperatury minimalnej powietrza. Jak wynika z modelu GFS już za około 5-6 godzin rozpocznie się proces silnej radiacji, która szczególnie gwałtowna ma być na północnym – wschodzie, wschodzie, częściowo w centrum i na południu kraju, gdzie słupki rtęci w klatce meteorologicznej mogą spaść do zaledwie około -22 – -28 stopni Celsjusza! Niewykluczone jednak, iż lokalnie będą miejsca (szczególnie w obniżeniach terenu) z jeszcze niższą temperaturą.

Spodziewana temperatura powietrza na jutro, godz. 12:00 UTC

Jutro w ciągu dnia w wielu miejscach RP w dalszym ciągu będziemy mieć do czynienia ze słoneczną aurą. Wyjątek będą stanowić dzielnice północne i miejscami zachodnie, a także południowo – wschodnie, gdzie spodziewamy się większego zachmurzenia oraz opadów śniegu. O ile na północy i punktowo w regionach zachodnich opady te będą przelotne (chwilami o całkiem silnym natężeniu), tak Polskę południowo – wschodnią obejmie swym zasięgiem front atmosferyczny i należy się tam liczyć z ciągłymi opadami słabego i umiarkowanego śniegu. Będzie nadal zimno – temperatura maksymalna wyniesie od zaledwie -15 – -18 stopni Celsjusza na północnym – wschodzie, wschodzie, częściowo w centrum, na południowym – wschodzie i południu do -3 – -5 st.C na krańcach północno – zachodnich.

Bardzo niska temperatura (fot. A. Surowiecki)

Tak zimno nie było od dawna. W wielu miejscach w Polsce termometry pokazały -20°C, zwłaszcza na wschodzie i południowym wschodzie kraju. Rekordowo zimnym miejscem była miejscowość Jabłonka na Orawie, gdzie zanotowano zaledwie -35°C. A to jeszcze nie koniec siarczystych mrozów – kolejna noc oraz noc z piątku na sobotę być może przyniesie nam jeszcze niższe temperatury.

Ostatnia noc szczególnie zimna okazała się na terenach górskich. Na Orawie, Podhalu, Spiszu, w Beskidzie Sądeckim, i w Bieszczadach było miejscami ok. -30°C. Największe mrozy pokazały termometry posterunków meteorologicznych Poronin, Łopuszna, Łabowa, Stuposiany, Wysowa, Polana. Absolutny rekord tej zimy padł jednak na posterunku meteorologicznym w Jabłonce – było tam aż -35°C! W tym miejscu również w poprzednich dniach notowano najniższe temperatury w Polsce, stąd można wywnioskować, iż posterunek leży w miejscu wyjątkowo narażonym na wychłodzenie. Tęgie mrozy panowały również w pozostałej części kraju, zwłaszcza na północnym wschodzie. W Suwałkach było -27,8°C, a w Białymstoku -25,7°C.

Prognoza temperatury minimalnej na najbliższą noc (model GFS, źródło: wetterzentrale.de)

Następna noc przyniesie nam z dużym prawdopodobieństwem kolejny rekord zimna tej zimy. Model GFS prognozuje obecnie temperaturę minimalną rzędu -25 – -30°C na północnym wschodzie i południowym wschodzie Polski. W ciągu nocy pojawi się niezbyt duże zachmurzenie, co nie powinno zbyt mocno zahamować wychładzania się powietrza w pobliżu gruntu. Na noc z piątku na sobotę model GFS prognozuje o 3-4°C wyższą temperaturę, ale np. model GEM w wielu miejscach na nizinach pokazuje temperaturę rzędu -30 – -35°C, czyli podobną wartość do tej, jaka jest przewidywana przez ten sam model na najbliższą noc. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że model GEM ma skłonność do zbyt dużego zaniżania temperatury minimalnej na nizinach. Miejmy więc nadzieję, że -35°C poza terenami górskimi i podgórskimi nie będzie osiągnięte. Wyjątkowo zimna ma być także noc z soboty na niedzielę, zwłaszcza w północno-wschodniej części RP. Lekkie ocieplenie przyjdzie w niedzielę, ale w zamian zacznie padać śnieg, zwłaszcza na południowym wschodzie i wschodzie naszego kraju. Na zdecydowane zelżenie mrozu musimy poczekać jeszcze przez około tydzień.

Sytuacja synoptyczna z godziny 01:00 CET (źródło: DWD)

Prognozy oparte na modelach numerycznych od dłuższego już czasu nie pozostawiają złudzeń – zbliża się najbardziej mroźny okres podczas tegorocznej zimy. Od paru dni na obszarze naszego kraju notujemy coraz to większe spadki temperatury powietrza, która szczególnie niskie wartości osiąga późnym wieczorem, a także nocą oraz w godzinach rannych. Gwałtownemu spadkowi temp. sprzyja obecność wyjątkowo chłodnej masy powietrza ze wschodniej części Kontynentu oraz pogodne niebo, które powodują silne wychładzanie się przyziemnej warstwy troposfery poprzez szybkie wypromieniowanie ciepła w przestrzeń kosmiczną. Minionej nocy szczególnie zimno było na obszarach podgórskich i górskich, gdzie słupki rtęci spadły do zaledwie -25 – -29 stopni Celsjusza. Najniższe wartości zarejestrował posterunek w miejscowości Jabłonka.  Bardzo zimno było też w Białymstoku, gdzie stacja synoptyczna zanotowała -22 st.C (2m) oraz -29 st.C (przy samym gruncie). Niestety – na kolejne dni nie mamy dobrych wieści. Spodziewane są podobne, a nawet jeszcze większe spadki temperatury i to już nie tylko na terenach górskich i podgórskich.

Widoczna nad Polską kropla chłodu na poziomie 500 hPa w postaci obniżonego pola geopotencjału

Obecnie nasz kraj jest w dalszym ciągu pod wpływem oddziaływania silnych układów wyżowych z centrami ulokowanymi nad Rosją oraz Skandynawią. Dla nas w kontekście napływu bardzo chłodnej masy powietrza ze wschodu kluczowy jest potężny, o ciśnieniu w centrum przeszło 1060 hPa antycyklon znad Rosji. Jednak już nie tylko na ten wyż powinniśmy zwracać uwagę, dlatego że nad północno – wschodnią częścią Europy powstała wyraźna kropla chłodu w swobodnej troposferze (niż górny), która odcięła się od długiej fali geopotencjalnej. Jak wynika z aktualnych prognoz numerycznych trajektoria tego niżu skierowana będzie w kierunku Polski i prawdopodobnie już w czwartek dotrze on do naszego kraju, wobec czego należy się liczyć ze wzrostem wilgotności powietrza oraz pojawieniem się większego zachmurzenia. Więcej chmur na niebie zaczniemy dostrzegać już od jutra i podobnie będzie w kolejnych dniach. Pojawienie się większej ilości chmur nie oznacza jednak poprawy pogody – będzie wręcz jeszcze gorzej, co tyczy się wyliczanych przez modele wyjątkowo dużych spadków temperatury. Należy podkreślić, iż wystąpienie zachmurzenia w środowisku większej wilgotności oraz przede wszystkim silnych ruchów zstępujących nie oznacza, że będzie we wszystkich miejscach jednakowo grube. Całkiem prawdopodobne wydaje się, iż będzie ono ulegać rozrywaniu, co w godzinach nocnych, a w szczególności rannych może się zakończyć bardzo niską temperaturą minimalną powietrza.

Wyliczana temperatura minimalna powietrza przez model GFS na piątek, godz. 07:00 CET. W przypadku pojawienia się dużych rozpogodzeń może być jeszcze zimniej

Wyjątkowo niskie wartości temperatury minimalnej spodziewane są począwszy od czwartku, kiedy to – obok obszarów podgórskich i górskich – możemy mieć do czynienia ze spadkami słupków rtęci do zaledwie ok. -22 – -26 stopni Celsjusza! Tak zimno ma być na północnym – wschodzie oraz w regionach wschodnich, południowo – wschodnich, południowych i miejscami północnych. Natomiast kolejnej nocy, a w szczególności piątkowego poranka w dzielnicach północno – wschodnich wyliczane są temperatury minimalne w klatce meteorologicznej rzędu nawet ok. -30 – -32 st.C! Gdy w tym dniu będą obecne duże rozpogodzenia, to niewykluczone, iż będzie jeszcze zimniej. Bardzo zimno ma być też w innych regionach RP – ok. -11 – -14 st.C na krańcach zachodnich i północno – zachodnich oraz ok. -15 – -29 st.C na pozostałym obszarze (im bliżej dzielnic północno – wschodnich, wschodnich, południowo – wschodnich oraz południowych, tym ma być zimniej).

Spodziewana temperatura maksymalna na czwartek, godz. 13:00 CET

Bardzo niskie spodziewane są również temperatury maksymalne powietrza – we środę ok. -14 – -16 stopni Celsjusza na południu, wschodzie i północnym – wschodzie, zaś w czwartek i piątek w tych samych miejscach nawet ok. -17 – -20 st.C! Jednocześnie od czwartku, zwłaszcza na krańcach północnych, a także północnym – zachodzie i miejscami zachodzie należy się liczyć z przelotnymi, chwilami dość silnymi opadami śniegu, co związane będzie z rozwojem niezbyt głębokiej konwekcji.

Ze względu na to, iż prognozy są stabilne i wiele wskazuje na to, że się sprawdzą, warto więc już teraz przyszykować się na nadejście silnego mrozu, który może spowodować liczne awarie techniczne oraz przyczynić się do wychłodzenia organizmu.

Aktualny rozkład ośrodków barycznych i frontów atm. (źródło: MetOffice)

Potężny wyż rosyjski będzie jeszcze długo sterował pogodą nad Europą. Tego typu antycyklon o tej porze roku potrafi utrzymywać się nawet kilkanaście dni i dłużej. Prognozy średnioterminowe nie dają większych nadziei na ustąpienie silnego mrozu – mało tego, w połowie nadchodzącego tygodnia ze wschodu do Polski napłynie bardzo wychłodzone powietrze rodem zza Uralu. Wszystko wskazuje więc na to, że w większej części kraju niebawem wystąpią tęgie mrozy.

Miniona noc była już bardzo mroźna, zwłaszcza na południowym wschodzie kraju, gdzie miejscami temperatura spadała poniżej -18°C. W dzień co prawda mróz  znacząco zelżał, ale i tak w większej części Polski termometry pokazały maksymalnie -5°C lub nieco mniej. Jutro będzie podobnie – na zachodzie kraju temperatura może wzrastać maksymalnie nieznacznie powyżej -5°C, ponadto będzie chłodniej  – na Suwalszczyźnie i Podlasiu w najcieplejszym momencie dnia będzie tylko -10°C.

Nocami mróz z każdym dniem będzie się nasilać. Już podczas nadchodzących godzin prognozujemy temperaturę minimalną spadającą do ok. -13 – -16°C w całej wschodniej połowie kraju. Lokalnie, zwłaszcza na południowym wschodzie kraju, temperatura spadnie do ok. -20°C, a w dolinach górskich będzie jeszcze chłodniej. W następną noc, gdy prognozowany jest na wschodzie kraju bardzo słaby wiatr oraz bezchmurne niebo, temperatura minimalna będzie wynosić -15 – -18°C, a lokalnie spadnie zdecydowanie poniżej -20°C. W zagłębieniach na terenach górskich i podgórskich może być nawet -25°C! A to będzie dopiero początek solidnych mrozów tej zimy w Polsce.

Rozkład temperatury powietrza na wys. 850 hPa (Prognoza na 2.02.2012, model GFS, źródło: wetterzentrale.de)

Mrozy potrwają przez cały nadchodzący tydzień. Za ok. 4 doby do Polski zacznie napływać wyjątkowo zimne powietrze, charakteryzujące się temperaturą na poziomie 850 hPa poniżej -20°C. To z kolei oznacza, że nawet w dzień w wielu miejscach temperatura maksymalna wyniesie co najwyżej -15°C. Tylko w zachodniej części kraju początkowo będzie jeszcze względnie ciepło, ok. -7 – -10°C. Nocami w wielu miejscach należy oczekiwać spadków temperatury minimalnej do -22 – -26°C. Lokalnie będzie jeszcze zimniej. Na szczęście od czwartku w wielu miejscach na wschodzie Polski prawdopodobnie pojawi się większe zachmurzenie, co ograniczy nocami proces radiacji. Do tego nie wyklucza się słabych opadów śniegu.

Na chwilę obecną trudno jest określić termin ocieplenia. Prawdopodobnie trzaskające mrozy zagoszczą w rejon Polski na ok. 3 doby. Samo dokładniejsze określenie tego, jak bardzo silne czekają nas mrozy, jest póki co dość trudnym zadaniem. W tej chwili bardzo silny mróz na terenie Polski prognozowany jest przez zdecydowanie większą część modeli numerycznych. Pewne jest to, że wyż znad północno-zachodniej Rosji pozostanie z nami dość długo i to on w końcu sprowadzi syberyjskie powietrze nad środkową część Europy. Dodatkowo na południu Europy ma powstać dość głęboki niż, który może doprowadzić do tego, że syberyjski mróz dotrze nawet do południowej Francji.

Tak więc musimy się przyszykować na bardzo zimny tydzień. Z powodu tęgich mrozów należy się spodziewać licznych awarii technicznych, które będą skutecznie utrudniać nam życie. Pamiętajmy o tym, że w takich warunkach znaczna część samochodów może mieć poważne trudności z ruszeniem w drogę do pracy. Wychodząc z domu, pamiętajmy o ciepłych ubraniach – czapkach, rękawiczkach, szalikach i o ciepłej, zimowej kurtce. W przypadku zobaczenia osób bezdomnych, zaalarmujmy o tym odpowiednie służby – wychłodzenie organizmu co roku prowadzi do wielu śmierci. Pamiętajmy też o zwierzętach – je również czeka bardzo trudny okres.

Dokładniejsze informacje dotyczące prognozowanych wielkich mrozów w Polsce przekażemy Państwu na początku nadchodzącego tygodnia.

Zimowy krajobraz (fot. A. Surowiecki)

W najbliższych dniach będziemy mieć do czynienia z dość słoneczną, ale jednocześnie mroźną pogodą. Już teraz ostrzegamy, że nocne spadki temperatury w wielu miejscach mogą być znaczące, do ok. -10 – -15°C. Lokalnie będzie jeszcze chłodniej, zwłaszcza w dolinach górskich. Sprawcą nadejścia prawdziwej zimy jest wyż, który rozbudowuje się nad północno-zachodnią Rosją.

Polska w najbliższych kilku dniach znajdzie się na południowy zachód od centrum wyżu znad północno-zachodniej Rosji. Do naszego kraju ze wschodu napłynie powietrze polarne kontynentalne. Ten typ powietrza jest odpowiedzialny latem za upały, natomiast zimą za mrozy, które bywają nieraz bardzo silne. Obecnie powietrze napływające do naszego kraju nie jest bardzo wychłodzone, lecz za kilka dni może się to zmienić. Wyż zaciągnie masę powietrza aż zza Uralu i jeśli masa ta dotrze do Polski, będziemy mieć do czynienia z tęgimi mrozami.

Rozkład ośrodków barycznych i frontów atm. w Europie - prognoza na dzień 27.01.2012 (źródło: MetOffice)

Mimo wszystko w najbliższych kilku dniach należy spodziewać się najsilniejszych mrozów tej zimy. Temperatura maksymalna w dzień będzie wynosić od -6 – -8°C na wschodzie kraju do -2 – -4°C na zachodzie. W nocy wystąpią spadki temperatury do -12 – -14°C na wschodzie Polski, a w dolinach górskich nawet do ok. -20°C. Na ogół będzie pogodnie, tylko okresami chmury mogą przysłaniać większą część nieba i wtedy poprószy śnieg. Uczucie zimna może okresami potęgować umiarkowany wschodni wiatr. Układ wyżowy, który będzie sterował w najbliższym czasie pogodą w znacznej części Europy, będzie z każdym dniem coraz potężniejszy. Póki co nic nie wskazuje na to, że łatwo ustąpi. W prognozach średnioterminowych nawet widać, że centrum tego antycyklonu będzie wędrować powoli na południe, dodatkowo nad Europą Środkową rozbuduje się jego silny klin. Wygląda więc na to, że zima w końcu pokaże swoje mroźne oblicze. Martwiący jest jednak fakt, że w niektórych miejscach Polski leży bardzo mało śniegu. Śnieg ma właściwości izolujące, a fala mrozów, która się właśnie zaczyna, może doprowadzić do nieurodzaju, zwłaszcza w przypadku zbóż ozimych.

Aktualne zdjęcie satelitarne

Na aktualnych zdjęciach satelitarnych widać, iż pogoda na obszarze naszego kraju charakteryzuje się zmiennością. Są miejsca zarówno z przejaśnieniami oraz rozpogodzeniami, jak i większą ilością chmur, a także  opadami śniegu, na ogół o charakterze przelotnym, co związane jest z rozwojem płytkiej konwekcji. Jak wynika z satelity najmocniej rozbudowane w pionie chmury pochodzenia konwekcyjnego znajdują się na północy naszego kraju, co potwierdzają też aktualne obrazy radarowe w postaci silniejszych odbiciowości poszczególnych komórek opadowych, wędrujących bezpośrednio znad wód Morza Bałtyckiego. Obok północy, przelotnie pada też gdzieniegdzie w centrum, częściowo na wschodzie, południu i cz. zachodzie RP i chwilami opady te są całkiem obfite. W kolejnych kilku godzinach najwięcej przelotnych opadów należy się spodziewać w pasie od dzielnic północnych, przez centrum, aż po regiony południowe.

Spodziewane natężenie opadów na godzinę 07:00 CET dnia jutrzejszego

Jak wynika z bieżących wyliczeń modeli numerycznych, w godzinach wieczornych do południowo – wschodniej części naszego kraju wejdzie strefa większego zachmurzenia związana z frontem okluzji. Według modelu GFS z front ten przyniesie większą porcję wielkoskalowych opadów śniegu, początkowo w dzielnicach południowo – wschodnich, a następnie (szczególnie jutro w ciągu dnia) również na wschodzie,  częściowo w centrum i na południu. Opady te będą na ogół o słabym i umiarkowanym, miejscami silniejszym natężeniu, zwłaszcza wtedy, gdy w chmurach warstwowych rozwinie się zachmurzenie konwekcyjne, które modele także przewidują. Na pozostałym obszarze, za wyjątkiem krańców północnych, gdzie w dalszym ciągu spodziewane są przelotne opady związane z komórkami konwekcyjnymi formującymi się nad Bałtykiem, raczej nie powinno padać, a jeśli opady się pojawią, to będą symboliczne i niewielkie. Temperatura maksymalna powietrza w ciągu jutrzejszego dnia najniższa będzie w całej wschodniej części RP i wyniesie zaledwie około -5 – -8 stopni Celsjusza. W pozostałych regionach powinno być ok. 0 – -4 st.C.

W dniu jutrzejszym podamy Państwu więcej świeższych informacji o nadchodzących mrozach, które szczególnie silne mają być w przyszłym tygodniu.

Dzisiejszy, przelotny opad śniegu w Zielonce (fot. Grzegorz Zawiślak)

Polska znajduje się pod wpływem oddziaływania niezbyt aktywnego ośrodka niżowego „Gisela”, którego centrum ulokowane jest obecnie nad północno – wschodnią częścią naszego kraju. Z niżem tym związane są również fronty atmosferyczne, które w wielu miejscach przynoszą duże zachmurzenie oraz przelotne, silniejsze opady. Zważywszy na to, iż do Polski napływa chłodniejsza masa powietrza, która objawia się temperaturami w przyziemnej warstwie troposfery oscylującymi około 0 – +2 stopni Celsjusza (wyżej jest jeszcze chłodniej – ok. -1 – -4 st.C na poziomie 925 hPa i ok. -5 – -9 st.C na wysokości 850 hPa), w większości mamy do czynienia z opadami białego puchu.

Mapa bezwzględnej topografii barycznej poziomu 500 hPa z doskonale widocznym silnym układem wyżowym ulokowanym nad Rosją

W ciągu kolejnych kilku dni zaczną się wyraźne przebudowy pola barycznego w naszej części Starego Kontynentu, które zauważalne zaczną być od środy. Jutro i pojutrze w dalszym ciągu będziemy pod wpływem niżu „Gisela”, a wysoka zawartość wilgoci w warstwie granicznej będzie sprzyjać sporemu zachmurzeniu (przejaśnienia i rozpogodzenia są jednak spodziewane) oraz przelotnym, chwilami silniejszym opadom śniegu. Szczególnie dużo przelotnych opadów z chmur pochodzenia konwekcyjnego wyliczają modele na środę, zwłaszcza na północy, w centrum, a także na południu, częściowo wschodzie oraz cz. zachodzie naszego kraju, co związane będzie z jeszcze nieco większą chwiejnością termodynamiczną spowodowaną silniejszym gradientem pionowym temperatury w dolnej i środkowej troposferze. Temperatura maksymalna, za sprawą obecności chłodnej masy powietrza, będzie oscylować na poziomie około -3 – 0 stopni Celsjusza na północnym – wschodzie, wschodzie, południowym – wschodzie i częściowo w centrum do +1 – +3 st.C na pozostałym obszarze, przy czym najcieplej ma być na północnym – zachodzie RP.

Spodziewana temperatura minimalna na noc z czwartku na piątek

W drugim z omawianych dni zaczną się jednak wyraźne zmiany w pogodzie, które przede wszystkim tyczą się szybko zwiększającemu się ciśnieniu atmosferycznemu, co związane będzie z dynamiczną rozbudową potężnego antycyklonu z centrum ulokowanym nad Rosją w kierunku południowo – zachodnim. Wyż ten szerokim strumieniem zacznie sprowadzać do naszego kraju coraz to chłodniejszą porcję powietrza ze wschodu, które początkowo szczególnie da się we znaki mieszkańcom Europy Wschodniej, gdzie temperatura w ciągu dnia będzie wynosić zaledwie około -7 – -25 stopni Celsjusza (im dalej w głąb Rosji, tym ma być znacznie zimniej), zaś nocami spadać do nawet ok. -26 – -32 st.C. Nam na szczęście aż tak niskie temperatury nie grożą. Według obecnych wyliczeń modelu GFS szczególnie zimno zacznie się robić od piątku, kiedy to słupki rtęci w ciągu dnia w całej wschodniej połowie kraju, a także w dzielnicach południowych, centralnych i północnych (za wyjątkiem wybrzeża) mogą wzrosnąć do zaledwie -5 – -8 stopni Celsjusza. Z kolei noc z piątku na sobotę przyniesie prawdopodobnie w wielu tych miejscach spadki temperatury poniżej -10 st.C (podobnie może być także już wcześniejszej nocy – z czwartku na piątek). Póki co trudno powiedzieć, z jak niskimi temperaturami będziemy mieć do czynienia, bowiem wszystko będzie zależeć od wielkości i rodzaju zachmurzenia, które w procesie radiacji odgrywa kluczowe znaczenie. Więcej informacji o zbliżających się mrozach podamy za parę dni.

Aktualne zdjęcie satelitarne (źródło: Sat24.com)

Do Polski znad Niemiec wraz z frontami atm. niżu „Gisela” podążają opady deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu. W związku z narastającym gradientem barycznym, prognozowany jest wzrost prędkości zachodniego wiatru, zwłaszcza w południowo-zachodniej części kraju. Do tego za sprawą silnego spływu zimnego powietrza do środkowej troposfery oraz znacznego wielkoskalowego wspomagania ruchów wznoszących, na chłodnym i za zokludowanym frontem atm. układu rozwiną się chmury Cumulonimbus zdolne do wygenerowania wyładowań atm.

Obecnie strefa wielkoskalowych opadów deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu dotarła do Polski zachodniej. Okresami opady śniegu są silniejsze i z tego powodu ograniczają widoczność. Strefa zachmurzenia z opadami kieruje się na wschód i południowy wschód i za kilka godzin dotrze także do Polski centralnej. Na chłodnym froncie atm. wspomnianego wcześniej niżu, który wkroczy do Polski południowo-zachodniej także za kilka godzin, może dojść do rozwoju linii komórek konwekcyjnych z silnymi opadami przelotnymi. Tu też nie wyklucza się burz z pojedynczymi wyładowaniami atm. Komórki konwekcyjne mogą zorganizować się nawet w linię szkwału. W czasie ich przechodzenia, oprócz silnych opadów, nasili się południowo-zachodni i zachodni wiatr, którego prędkość lokalnie może przekraczać 80 km/h, zwłaszcza na południu woj. lubuskiego i na Dolnym Śląsku. 

Poziom równowagi (Eq. Level) w °C na noc z 21 na 22 stycznia 2012 (model HiRLAM AEMET 0,16°, źródło: LightningWizard.com)

Również za strefą opadów ciągłych związaną z frontem zokludowanym dojdzie do rozwoju komórek konwekcyjnych. Dotyczy to w szczególności całej zachodniej i częściowo centralnej części naszego kraju. Największe nasilenie zjawisk powinno wystąpić w nocy z soboty na niedzielę, a także w niedzielę rano. Komórki będą przynosić różnorodne opady. Dominować ma jednak śnieg i krupa śnieżna. Podobnie, jak na południowym zachodzie kraju, mogą pojawić się burze z niewielką ilością wyładowań atm. Winne temu zamieszaniu będzie zimne powietrze, które dotrze do środkowej troposfery i zdestabilizuje równowagę stałą. Ponadto prognozowane są dodatkowe mechanizmy sprzyjające rozwojowi zjawisk konwekcyjnych, takie jak dywergencja wiatru w środkowej troposferze oraz liniowa strefa zbieżności wiatru w dolnej troposferze.

Na koniec jeszcze o tym, co w pogodzie przyniesie nam niedziela. Jutro na ogół w całym kraju będziemy mieć do czynienia z pogodą pochmurną. Nad Polską z północnego zachodu na południowy wschód ma wędrować kolejny zokludowany front atm. niżu „Gisela”, którego centrum ulokuje się nad Pomorzem Środkowym i Wschodnim. Nieco więcej przejaśnień prognozowanych jest na północnym zachodzie kraju, zwłaszcza w drugiej części dnia. Temperatura na ogół ma wynosić 2-4°C, tylko na krańcach Polski północno-wschodniej termometry pokażą maksymalnie około 0°C. Będzie sporo opadów, głównie deszczu i deszczu ze śniegiem. W Polsce południowej, zachodniej, częściowo centralnej i północno-zachodniej dalej są możliwe chwilami silne opady konwekcyjne, podczas których nie da się wykluczyć pojedynczych wyładowań atm. W czasie opadów związanych z konwekcją nadal może się nasilać zachodni wiatr, zwłaszcza na południu kraju. Jego prędkość może tam osiągać ok. 85 km/h w porywach. Jednak sama pozioma różnica ciśnienia atm. w południowo-zachodniej części kraju będzie odpowiedzialna za występowanie chwilami silnego i porywistego wiatru, którego prędkość w porywach może osiągać 70-75 km/h. W górach (w szczególności w Sudetach) zawieje o wiele mocniej.

Śnieżyca w Kielcach z dnia 13.01.2012 (fot. Grzegorz Zawiślak)

Miniona doba w wielu miejscach naszego kraju minęła pod znakiem znacznych opadów śniegu. Wczoraj wieczorem oraz minionej nocy szczególnie mocno sypało w woj. kujawsko-pomorskim, częściowo pomorskim, a także na Mazowszu, Warmii, Mazurach, Podlasiu oraz miejscami na Lubelszczyźnie i Ziemi Świętokrzyskiej. Śnieg padał obficie, przez co doprowadził do pojawienia się całkiem sporej porcji świeżej pokrywy śnieżnej rzędu około 5-10 (lokalnie >10) centymetrów, co spowodowało znaczne utrudnienia na drogach. Na szczęście obyło się bez większych spustoszeń.

W ciągu dzisiejszego dnia najsilniejsze opady białego puchu – zgodnie z naszymi wcześniejszymi zapowiedziami – notowano na zachodzie, a także południu i częściowo południowym – wschodzie naszego kraju. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż śnieżyca, która początkowo pokrzyżowała plany organizatorom zawodów Pucharu Świata w skokach narciarskich w Zakopanem, przewędrowała setki kilometrów. Na całej jej trasie notowano bardzo silne, ograniczające do zaledwie kilkudziesięciu metrów widzialność poziomą, opady śniegu. Formacja konwekcyjna, która występowała w  zatoce niżowej, w środowisku silnych, wielkoskalowych ruchów wznoszących w troposferze, generowała ponadto silniejsze porywy wiatru, które powodowały silną zawieje śnieżną. Obecnie cała struktura straciła już na swej intensywności i znajduje się we wschodniej części województwa podkarpackiego. Jak wynika z relacji naszych obserwatorów, intensywne opady białego puchu doprowadziły do pojawienia się świeżej pokrywy śnieżnej rzędu nawet około 5-10 centymetrów, a to na ok. godzinny okres czasowy trwania opadów spowodowało znaczne utrudnienia na drogach. Siłę śnieżycy oddają również obrazy z kamer portalu Traxelektronik ulokowane w miejscowościach, nad którymi pojawiły się obfite opady, którym z dużą ciekawością się przyglądaliśmy.

Za nami więc kilkadziesiąt godzin zmiennej, dynamicznej aury. Kolejna porcja opadów, zarówno pochodzenia wielkoskalowego, jak i konwekcyjnego z możliwością występowania burz, a także przy obecności silniejszego wiatru nadejdzie już jutro.