Polscy Łowcy Burz – Skywarn Polska

Sobota od wczesnych godzin przynosi aktywne elektrycznie i mocno uwodnione układy burzowe, w które miejscami wbudowują się formacje liniowe z okazałymi wałami szkwałowymi. Pierwsze burze dotarły nad krańce południowo – wschodnie naszego kraju jeszcze ubiegłej nocy, najbardziej dając się we znaki w Bieszczadach, gdzie całkiem wysokiej aktywności elektrycznej towarzyszyły przede wszystkim ulewne opady deszczu związane z dużym uwodnieniem troposfery. Z aktualnie postępującego przebiegu zjawisk konwekcyjnych można stwierdzić, że analizowane wcześniej scenariusze możliwej aktywności i rodzaju zjawisk burzowych w początkowej fazie soboty mają swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości (czytaj: https://lowcyburz.pl/2023/08/04/weekendowy-rollercoaster-pogodowy-aktywna-strefa-frontu-atmosferycznego-z-opadami-silnymi-burzami-oraz-duza-roznica-temperatury-powietrza/), a najsilniejsze formacje konwekcyjne przynoszą także grad o średnicy do 2-3,5 cm oraz punktowo dość silne porywy wiatru, zwłaszcza w momencie przetaczania się nad naszymi rejonami charakterystycznych chmur szelfowych z bardziej dynamicznym opadaniem powietrza w prądach zstępujących do powierzchni ziemi.

Obecnie burzowa aura wciąż daje o sobie znać na wschodzie oraz miejscami w rejonach południowo – wschodnich, gdzie nadal notowane są ulewne / nawalne opady deszczu, lokalnie doprowadzające do podtopień, a także punktowo grad z silniejszymi porywami wiatru. Naszą główną uwagę skupiają jednak rozpogodzenia postępujące na południe od Polski oraz miejscami już także w rejonach południowo – wschodnich. Silniejsze nasłonecznienie jest o tyle kluczowe w nagrzaniu powietrza, tym bardziej przy tak aktywnej strefie rozległego, pofalowanego frontu polarnego (tzw. anafront) ze wzmożonym przepływem wiatru w środkowych warstwach troposfery oraz obecnej linii zbieżności, że każda porcja następnych zjawisk konwekcyjnych w godzinach późnopopołudniowych i wieczornych może doprowadzić do powstania mocniej napędzonych burz superkomórkowych z dość silnie rotującymi prądami wstępującymi. Potencjalna strefa zagrożenia na drugą część soboty ponownie obejmuje swym obszarem regiony południowo – wschodnie i wschodnie kraju, gdzie – obok narastającej niestabilności powietrza – w dolnej oraz środkowej troposferze spodziewane jest przebieganie nasilonych uskoków pionowych wiatru, mogących w szybkim czasie wprawiać daną chmurę burzową w ruch wirowy z potencjałem do generowania opadów gradu (możliwa średnica gradzin >3-4 cm), silnych, lecz punktowych porywów wiatru o prędkości powyżej 70-80 km/h, a także podwyższonej aktywności elektrycznej. Ponadto, silniejsza akumulacja wilgoci z nasiloną wirowością powietrza w dolnych 3 km troposfery może też przyczynić się do rozwoju przynajmniej jednej mezocyklonalnej trąby powietrznej. Jeśli jednak rozpogodzenia będą jedynie krótkotrwałe, wówczas potencjał burzowy na późniejsze popołudnie oraz wieczór zostanie w znacznej mierze przyhamowany przez niedostateczne nagrzanie dolnych warstw troposfery i słabe gradienty pionowe temperatury w warstwie 0,5-3 km, które są kluczowe z punktu widzenia wznoszenia cząstki niestabilnego powietrza, a co za tym idzie – natężenie oraz ilość burz będą wówczas wyraźnie mniejsze.

W godzinach wieczorno-nocnych strefa niestabilnej masy powietrza na wschodnich peryferiach pofalowanego, quasi-stacjonarnego frontu atmosferycznego będzie przebiegać w dość wąskiej strefie od województw południowych, przez środkowy-wschód, centrum po częściowo rejony północno – wschodnie i cz. północne. Zważywszy na zalegające zachmurzenie frontalne, spodziewane zjawiska burzowe zostaną zainicjowane z tzw. trybu konwekcji uniesionej (nie bezpośrednio z powierzchni ziemi, a przynajmniej z poziomu 1000-1500 metrów nad poziomem gruntu), tym samym przynosząc przede wszystkim ulewne / nawalne opady deszczu i miejscami silniejsze porywy wiatru, zwłaszcza w przypadku dotarcia potencjalnie mocniej rozwiniętych struktur burzowych od naszych południowych sąsiadów (dzienna inicjacja głębokiej, wilgotnej konwekcji). Generalnie podczas występowania burz z konwekcji uniesionej ich potencjał jest na ogół wyraźnie słabszy z uwagi na brak wyporności dla cząstki powietrza w najniższych, przypowierzchniowych warstwach troposfery. Jednak podczas silniejszego zaciągnięcia ciepłego powietrza na wyższych poziomach dolnej troposfery w interakcji ze wzmożonym przepływem wiatru w środkowej troposferze, powstające zjawiska burzowe mogą generować sporą ilość wyładowań atmosferycznych, ponadto zdarzają się też przypadki opadów większego gradu i punktowo gwałtownych porywów wiatru.

Niedziela w dalszym ciągu najgroźniej pod względem możliwego przebiegu zjawisk konwekcyjnych prezentuje się w pasie wschodnim Polski, z uwzględnieniem regionów południowo – wschodnich, srodkowo-wschodnich, północno – wschodnich, a także częściowo północnych. Poszczególne prognozy modeli numerycznych wskazują, w przeciwieństwie do soboty, na silne ogrzewanie dolnych warstw troposfery już od godzin porannych, co w drugiej części dnia będzie wzmacniać potencjał do inicjacji aktywnych elektrycznie oraz mocno uwodnionych burz. Dalsze zaleganie nad naszym krajem polarnego frontu atmosferycznego z jeszcze większą różnicą temperatury powietrza z uwagi na głębszy zasięg ciepłej, zwrotnikowej masy objawi się istotnie nasiloną prędkością przepływu wiatru w środkowej troposferze (20-25 m/s na wysokościach od 3 km do 5-5 km n.p.g.), która będzie mieć kluczowy wpływ na szybką organizację powstających chmur kłębiastych w dynamiczne superkomórki i systemy liniowe. Podczas superkomórek burzowych z dość silnie wirującymi prądami wstępującymi (mezocyklonami) należy się liczyć z ulewanymi i nawalnymi opadami deszczu, możliwą średnicą gradu do 3-5 cm oraz punktowo silnymi i bardzo silnymi porywami wiatru o prędkości >80-100 km/h. W tak dynamicznych warunkach konwekcyjnych istnieje również pewne prawdopodobieństwo uformowania się 1-2 mezocyklonalnych trąb powietrznych. Strefa największego zagrożenia gwałtownymi zjawiskami atmosferycznymi najbardziej będzie dawać się we znaki w godzinach popołudniowych oraz wieczornych. Ponadto, w trakcie niedzielnej oraz poniedziałkowej doby na Wybrzeżu Zachodnim wzrośnie prędkość wiatru powodująca sztormową aurę wzdłuż gmin nadmorskich oraz na otwartych wodach Bałtyku. Niewykluczone, że w przypadku utrzymania aktualnie prognozowanej głębokości i ulokowania aktywnego ośrodka niskiego ciśnienia, najsilniejsze porywy wiatru nad naszym morzem wraz z początkiem przyszłego tygodnia będą mogły osiągać i przekraczać rzadko odczuwalne o tej porze roku nawet… 80-100 km/h.

Wszyscy, którzy mieli weekendowe plany w plenerze, będą musieli poszukać sobie jakiejś alternatywy na spędzenie wakacyjnego oraz urlopowego czasu. Wszelkie wcześniejsze pomysły na plenerową sobotę i niedzielę storpeduje bowiem aktywna strefa pofalowanego frontu atmosferycznego, która już nocą z piątku na sobotę nasunie się nad województwa południowe i południowo – wschodnie, z biegiem soboty oraz w trakcie niedzieli rozprzestrzeniając się nad większość regionów Polski. Z mocno uwodnionym frontem atmosferycznym będzie związana ostrzejsza zatoka niżowa znad basenu Morza Śródziemnego i Półwyspu Bałkańskiego, która właśnie z południowych oraz południowo – wschodnich rejonów kontynentu europejskiego sprowadzi znaczne zasoby wilgoci w zróżnicowanych pod względem termicznym strumieniach mas powietrza.

Istotne zmiany w pogodzie zaczną pojawiać się już w drugiej części nocy z piątku na sobotę oraz od sobotniego poranka / przedpołudnia, kiedy nad regiony południowe i południowo – wschodnie wkroczy czoło ciepłego wycinka frontalnego z nasiloną niestabilnością powietrza w dolnych i środkowych warstwach troposfery. Napływ cieplejszej masy w połączeniu z szybko narastającą wilgotnością względną powietrza spowoduje nad wspomnianymi rejonami kraju szybki rozwój burz organizujących się w układy wielokomórkowe z możliwymi wbudowanymi strukturami liniowymi (prawdopodobna obecność wałów szkwałowych w ich przednich fragmentach), które do sobotniego przedpołudnia i południa będą kierować się dalej na północny – wschód, w stronę województw środkowo-wschodnich oraz wschodnich. W środowisku zintensyfikowanego prądu strumieniowego na środkowych poziomach troposfery, podczas oddziaływania poszczególnych formacji burzowych należy się liczyć z ulewnymi / nawalnymi opadami deszczu, gradem i punktowo silnymi porywami wiatru. Wzrośnie również aktywność elektryczna objawiająca się zwiększoną ilością wyładowań atmosferycznych w najsilniej wypiętrzonych ośrodkach / systemach konwekcyjnych.

W drugiej części soboty nad rejony południowo – wschodnie i wschodnie kraju dotrze wyraźnie cieplejszy sektor powietrza, który przyniesie wzrosty temperatury maksymalnej w okolice 26°C – 28°C, zaś na obszarach przygranicznych z Ukrainą do 29°C – 31°C, lokalnie 32°C. W tym samym czasie od regionów południowych, przez centrum, częściowo zachód po północ Polski będzie rozciągać się strefa polarnego, pofalowanego frontu atmosferycznego z niskim zachmurzeniem, a także opadami i lokalnymi burzami o zmiennym stopniu intensywności. Ze względu na ograniczony dopływ promieni słonecznych do dolnych warstw troposfery, na tych terenach aura będzie wyraźnie chłodniejsza, a napływające polarno-morskie powietrze zdoła się ogrzać do 16°C – 20°C.

Fronty polarne, czyli przebiegające na tysiące kilometrów strefy frontalne charakteryzuje przede wszystkim duże zróżnicowanie temperatury powietrza i ciśnienia w środowisku ich bezpośredniego oddziaływania. Są to zarazem jedne z najgroźniejszych frontów napędzane ogromnymi kontrastami termicznymi i silnym prądem strumieniowym w środkowych partiach troposfery, sprzyjające gwałtownym rozwojom dynamicznych ośrodków niżowych z całymi systemami własnych układów frontalnych. Im dłużej tego typu front zalega nad danym obszarem, ponadto jest ułożony równolegle do istotnie nasilonego wiatru na wyższych poziomach troposferycznych, a po obydwu stronach linii frontalnej zalegają dwie skrajnie zróżnicowane termicznie sektory mas powietrza – zwrotnikowego i polarno-morskiego, tym automatycznie zwiększa się jego aktywność z potencjałem do generowania niebezpiecznych zjawisk atmosferycznych praktycznie o każdej porze doby i roku. Sam front wówczas określany jest przez środowisko meteorologiczne tzw. anafrontem i w odróżnieniu od szybko przemieszczających się chłodnych frontów atmosferycznych dynamicznie wypierających mocno rozgrzane masy powietrza (tzw. katafront), potrafi psuć aurę w danym rejonie przez co najmniej kilkanaście godzin, a nawet kilka dni.

Po przejściu pierwszej porcji zjawisk burzowych w godzinach porannych i przedpołudniowych, w drugiej części soboty oraz nocą z soboty na niedzielę od południa (i częściowo południowego – wschodu) kraju dojdzie do inicjacji kolejnych mocno uwodnionych formacji burzowych organizujących się zarówno w superkomórki, jak i układy wielokomórkowe. Przy okazji popołudniowej konwekcji wygląda jednak na to, że wcześniejsze zjawiska burzowe w większym stopniu mogą wpłynąć na ograniczenie aktywności kolejnych burz rozwijających się w dalszej fazie sobotniej doby poprzez zalegające zachmurzenie z opadami, a tym samym osłabione warunki konwekcyjne pomiędzy dolnymi a środkowymi warstwami troposfery. Niemniej jednak każda komórka burzowa rozwijająca się w środowisku dość silnych uskoków pionowych wiatru, wykazujących się dużymi zmiennościami prędkości i kierunku przepływu poziomego mas powietrza w dolnych 3-6 km troposfery może w szybkim tempie przekształcić się w niebezpieczną superkomórkę z potencjałem nawet do wygenerowania mezocyklonalnej trąby powietrznej, a także bardzo silnych porywów wiatru czy dużego gradu. W związku z tym warto na bieżąco monitorować również godziny popołudnie i wieczorne soboty, zwłaszcza na obszarze województw południowo – wschodnich, częściowo południowych i cz. wschodnich, które znajdą się w strefie potencjalnego zagrożenia.

Nocą z soboty na niedzielę główna strefa opadów w zasięgu frontu polarnego będzie przebiegać od województw południowych i częściowo południowo – wschodnich, przez centrum, środkowy-wschód po rejony północne i cz. północno – wschodnie . Opady będą wykazywać się zmiennym, w tym między innymi umiarkowanym oraz silnym natężeniem, a w chmury warstwowe spodziewane jest wbudowywanie się następnych komórek burzowych powstających z tzw. uniesionego trybu konwekcji, jeszcze bardziej intensyfikujących natężenie opadów doprowadzające do lokalnych podtopień i zalań, a także wezbrań stanów wód w rzekach oraz potokach. Zważywszy na charakter frontu (anafront) oraz środkowo-troposferyczny przepływ poziomy powietrza równoległy do jego strefy, przy założeniu wystąpienia istotnie nasilonej niestabilności powietrza, pojawią się dogodne warunki do dynamicznego rozwoju aktywnych elektrycznie i mocno uwodnionych burz (prawdopodobny układ „training storms” z burzami przemieszczającymi się jedna za drugą na danym obszarze w niewielkim odstępie czasowym, a przy zwartej strefie konwekcyjnej nawet przez okres kilku godzin), w tym superkomórek wysokoopadowych układających się w osi południkowej, tj. z południa na północ. W międzyczasie od wschodniej części naszego kraju spodziewane jest postępowanie większych rozpogodzeń, które mogą mieć kluczowe znaczenie w kwestii kulminacyjnej intensywności zjawisk burzowych podczas niedzielnego popołudnia.

Z aktualnie dostępnych prognoz numerycznych wynika, że niedzielne popołudnie najgorętszy przebieg warunków atmosferycznych przyniesie wzdłuż województw wschodnich i północno – wschodnich naszego kraju, gdzie spodziewane są wzrosty najwyższej temperatury maksymalnej powietrza do 29°C – 32°C, lokalnie 33°C. W tym samym czasie regiony południowe, środkowe, północne oraz zachodnie, które będą skąpane w niskich, gęstych chmurach deszczowych, zanotują temperaturę powietrza oscylującą w granicach… 14°C – 18°C. Oznacza to wytworzenie się nad Polską dużego kontrastu termicznego, a wpływ nasilonego prądu strumieniowego (20-30 m/s na wysokościach 3-5,5 km n.p.g.) oraz wyraźnie podwyższonej niestabilności powietrza (energia CAPE powyżej 1000-1500 J/kg) może doprowadzić do gwałtownego rozwoju niebezpiecznych superkomórek burzowych organizujących się w większe systemy konwekcyjne z wbudowanymi liniami szkwału. W środowisku dużej wirowości prądów powietrza pomiędzy dolną a środkową troposferą, poszczególne ośrodki burzowe będą mieć korzystne warunki do generowania wszelkiego rodzaju zjawisk atmosferycznych – począwszy od ulewnych i nawalnych opadów deszczu, przez większy grad (>3-5 centymetrów), silne i bardzo silne porywy wiatru (podczas szczególnie dynamicznych prądów zstępujących możliwe są przypadki powyżej 90-110 km/h) po realne ryzyko uformowania 1-2 mezocyklonanych trąb powietrznych.

Na chwilę obecną główne zagrożenie możliwością rozwoju niebezpiecznych zjawisk burzowych (mocno napędzone superkomórki oraz układy liniowe) podczas niedzielnej doby, w tym zwłaszcza godzin popołudniowych i wieczornych dotyczy bezpośrednio mocniej rozgrzanego sektora zwrotnikowej masy powietrza, obejmującego swym zasięgiem regiony wschodnie, częściowo południowo – wschodnie oraz północno – wschodnie Polski. Z uwagi jednak na dynamiczny charakter polarnego frontu atmosferycznego z tendencją do rozwoju zafalowań, istnieje zwiększone prawdopodobieństwo dalszych korekt w jego ostatecznym ułożeniu, a tym samym zajścia większych lub mniejszych zmian w zasięgu ciepłego oraz upalnego sektora powietrza, który po głębszym zaciągnięciu może objawić się rozwojem groźnych układów burzowych na większym obszarze przestrzennym wschodniej, częściowo środkowej i północno – wschodniej części kraju. Do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości niezbędna będzie bieżąca obserwacja następnych odsłon prognoz modeli numerycznych, zdjęć satelitarnych, danych synoptycznych oraz sondaży aerologicznych z rzeczywistym stanem atmosfery, którą niewątpliwie zajmą się nasi progności, jak i członkowie mobilnych ekip pościgowych. Jednak nie tylko burze, ale również wielkoskalowe opady deszczu będą stanowić zagrożenie (podtopienia, zalania, wzrosty stanów wód w rzekach i górskich potokach) – do poniedziałku łączne sumy w pasie od południa / południowego – zachodu, przez częściowo pas zachodni i centralny po północ kraju mogą osiągnąć oraz przekroczyć nawet 40-110 milimetrów. Ponadto, w okresie niedzieli na Wybrzeżu może pojawić się cofka związana z szybko nasilającym się wiatrem z kierunków północnych, powodującym występowanie sztormowej, wręcz jesiennej, nieprzyjemnej aury.

Zachęcamy do bieżącego monitorowania naszych profili społecznościowych, gdzie w miarę możliwości czasowych będziemy przekazywać Państwu najświeższe wieści pogodowe dotyczące aktualnego oraz przyszłego przebiegu aury. Na naszej stronie internetowej będą również publikowane prognozy konwekcyjne poświęcone możliwej sile i aktywności zjawisk burzowych w poszczególnych regionach kraju włącznie z ostrzeżeniami meteorologicznymi w systemie SkyPredict. Przypominamy również, aby w czasie nasuwania się burzy poszukać bezpiecznego schronienia, najlepiej w postaci budynku o solidnej konstrukcji. Pod żadnym pozorem podczas oddziaływania zjawisk burzowych nie szukamy schronienia pod wyższymi obiektami, w tym zwłaszcza pojedynczymi drzewami (!!!) czy słupami energetycznymi, a także unikamy przebywania na otwartej przestrzeni, w wyższych partiach gór, na plaży, w zbiornikach wodnych oraz na wysokościach.