Źródło: pivotalweather.com – prognozowany rozległy wał wysokiego ciśnienia atmosferycznego na okres weekendowy
Maj coraz większymi krokami zbliża się ku końcowi, a jego ostatni weekend w większości naszego kraju przyniesie liczne rozpogodzenia do zachmurzenia umiarkowanego, małego i bezchmurnego nieba. Za istotną poprawę aury będzie odpowiadać kolejny mocno rozciągnięty w pasie od Atlantyku oraz Europy Zachodniej po środkowe i wschodnie rejony kontynentu europejskiego układ wysokiego ciśnienia o wdzięcznym imieniu „Vera”. Wpływ oddziaływania umacniającego się ośrodka wyżowego odczujemy już w piątek, kiedy na większym terenie Polski będziemy notować coraz szybsze zmniejszanie się zawartości wilgoci w umiarkowanie ciepłym strumieniu polarno-morskiej masy powietrza z przewagą sporej ilości słońca. Więcej wilgoci z nieco nasiloną niestabilnością powietrza w dolnej i środkowej troposferze pojawi się w trakcie piątku w regionach południowo – wschodnich (częściowo woj. lubelskie, cz. świętokrzyskie, podkarpackie) oraz częściowo południowych (woj. małopolskie, miejscami też śląskie), gdzie należy się liczyć z formowaniem mocniej rozbudowanych w pionie chmur konwekcyjnych z przelotnymi, punktowo ulewnymi opadami deszczu oraz lokalnymi, pojedynczymi formacjami burzowymi. W burzach mogą również zdarzyć się opady małego gradu z silniejszymi porywami wiatru. Temperatura maksymalna powietrza wyniesie zaledwie od 12°C – 14°C wzdłuż samych krańców północnych, w tym przede wszystkim gmin nadmorskich do 18°C – 23°C w większości regionów, z najcieplejszym przebiegiem aury na wschodzie.
Źródło: wxcharts.com – aktualna prognoza temperatury maksymalnej powietrza na niedzielne popołudnie, które będzie najcieplejsze w trakcie ostatniego weekendu maja
Z rozległym układem wysokiego ciśnienia atmosferycznego będzie wiązać się co najwyżej umiarkowanie ciepły strumień polarno-morskiej masy powietrza napływający z północy i północnego – wschodu Europy, który o porankach miejscami objawi się silniejszym wychłodzeniem przypowierzchniowej warstwy troposfery z możliwymi niewielkimi, przygruntowymi przymrozkami (północ, północny – wschód, krańce południowo – zachodnie). Obok licznych rozpogodzeń związanych z dynamicznym zmniejszaniem się zawartości wilgoci (przy czym niskie, podinwersyjne chmury kłębiaste wynikające z oddziaływania tzw. termiki wypracowanej również będą się formować, miejscami przynosząc duże zachmurzenie) temperatura maksymalna powietrza w okresie sobota-niedziela będzie wzrastać do 17°C – 23°C, z najprzyjemniejszym pod względem odczucia termicznego przebiegiem warunków pogodowych w drugi dzień weekendu – wówczas przedział temperaturowy w granicach 20°C – 23°C oczekiwany jest na przeważającym terenie Polski.
Zaszufladkowano do kategoriiNews|Możliwość komentowania Ostatni weekend maja ze stabilnym wyżem oraz przewagą pogodnych i słonecznych warunków pogodowych. W piątek lokalne burze na południowym – wschodzie oraz południu została wyłączona
Zdjęcie konferencyjne. Fot. ESSL / Thomas Schreiner
W ostatnich tygodniach członkowie naszego Stowarzyszenia wzięli udział w 11. edycji najważniejszej na naszym kontynencie konferencji naukowej, która w całości poświęcona jest groźnym zjawiskom meteorologicznym. European Conference on Severe Storms – bo tak brzmi oficjalna nazwa – odbywa się co 2 lata, a tegoroczna edycja zorganizowana została w Bukareszcie, stolicy Rumunii. Głównym organizatorem było European Severe Storms Laboratory, a partnerem tej edycji została organizacja Meteo Romania (Administrația Națională de Meteorologie).
Reprezentacja naukowa z Polski. Fot. Alois Holzer
Skywarn Polska reprezentowane było tym razem przez pięciu przedstawicieli, a kolejnych dwóch członków było współautorami prezentowanych wyników badań. W Bukareszcie referaty wygłosili naukowcy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, dr Mateusz Taszarek oraz doktorant, Krzysztof Piasecki (reprezentujący również Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej), a postery przedstawili Piotr Szuster (Politechnika Krakowska) oraz drugi nasz doktorant, Patryk Matczak (również UAM w Poznaniu). Współautorami badań z ramienia Skywarnu byli ponadto Natalia Pilguj (Uniwersytet Wrocławski) oraz Artur Surowiecki (Uniwersytet Warszawski). Reprezentację Stowarzyszenia współtworzył także Igor Laskowski, który pracuje w European Severe Storms Laboratory, budując Europejską Bazę Groźnych Zjawisk Pogodowych (ESWD), niezwykle cenną dla nauki bazę danych. Co ważne, polska reprezentacja w Bukareszcie była jeszcze szersza – referaty wygłosili dr Bartosz Czernecki oraz doktorant Filip Skop (kolejni przedstawiciele UAM w Poznaniu).
Konferencja była niezwykle owocna i intensywna – w ciągu pięciu dni z wynikami badań można było zapoznać się w czasie referatów, jak i posterów, których było przeszło 150, podzielonych na 13 sesji, a dyskusje po prezentacji wyników nieraz trwały długi czas. Wyniki polskich badań chcielibyśmy przedstawić również Państwu – zapraszamy więc na skrót najważniejszych wniosków oraz do zapoznania się z prezentacjami i posterami (pliki pdf zostały załączone poniżej). Mamy nadzieję, że będą dla Państwa interesujące. A jeśli tak, to już wiadomo, że kolejna edycja Konferencji odbędzie się jesienią 2025 roku w Holandii – zapraszamy ;)
W powyższej pracy dokonano porównania ogromnych baz danych raportów zjawisk niebezpiecznych i wyładowań atmosferycznych wraz z towarzyszącymi warunkami atmosferycznymi z reanalizy ERA5 z obszaru trzech kontynentów: Europy, Stanów Zjednoczonych oraz Australii. Zastosowanie 3 różnych metod statystycznych wykazało, które elementy warunków atmosferycznych są wspólne dla występowania opadów gradu, trąb powietrznych oraz silnych porywów wiatru na wszystkich 3 kontynentach. W pracy wykazano między innymi, że opadu gradu o średnicy przekraczającej 5 cm występują często w sytuacji bardzo słabego przepływu powietrza w dolnych 500m troposfery, i nagłym wzroście prędkości wiatru (uskoku) w warstwie 1-3 km.
Badania bazują na danych radarowych z sieci POLRAD z lat 2008-2022, a także na danych z reanalizy ERA5, bazie ESWD oraz danych detekcyjnych z sieci PERUN. Dotychczas wykonana została baza danych o możliwych i pewnych burzach superkomórkowych w badanym wieloleciu – wykryto ponad 1700 możliwych przypadków wystąpienia burz superkomórkowych, spośród których ponad 800 zostało w pełni potwierdzonych, a kolejne 600 stanowi grupa niemal pewnych przypadków. Przedstawione zostały pierwsze wnioski: okazuje się, że najwięcej burz tego rodzaju występuje na południowym wschodzie kraju (pogórza karpackie) oraz w pasie od Bramy Morawskiej po Mazowsze i Lubelszczyznę. Badania są kontynuowane.
Zaprezentowana biblioteka thundeR jest przeznaczona dla języka programowania R, ale może być również wykorzystana w języku python. Pakiet thundeR pozwala wizualizować pionowe profile atmosfery w formie wykresów skew-t oraz hodografów i obliczyć ponad 200 parametrów termodynamicznych oraz kinematycznych, związanych z głęboką i wilgotną konwekcją. Biblioteka została wykorzystana przy opracowaniu ponad 20 recenzowanych publikacji naukowych, a obecnie jest używana między innymi przez NASA w przetwarzaniu reanalizy MERRA2. Dostęp do radiosondaży generowanych przez pakiet thundeR dostępny jest na stronie rawinsonde.com.
Podczas okresów intensywnej suszy, atmosferyczne procesy konwekcyjne prowadzić mogą do powstania rzadkiego w naszych szerokościach geograficznych zjawiska: burzy pyłowej. Na chwilę obecną potwierdzono wystąpienie 15 dni z konwekcyjną burzą pyłową nad obszarem Polski w latach 2003-2022, z czego najsilniejsze zaobserwowano podczas wyjątkowo suchego roku 2018. Do ich uformowania wymagane są silne prądy zstępujące z wysoko zawieszonych komórek burzowych (podstawa chmury Cumulonimbus na poziomie ok. 1600 m.n.p.g.) oraz niskie wartości wilgotności względnej powietrza (<60%) w obrębie pierwszego kilometra troposfery. Burze pyłowe najczęściej dokumentowane są nad obszarem Wielkopolski, zachodniego Mazowsza oraz Kujaw, gdzie pokrycie terenu oraz warunki klimatyczne w szczególności sprzyjają powstawaniu tych zjawisk.
Rekordowy grad o średnicy aż 12 cm, który odnotowano w Gorzowie Wielkopolskim 11.06.2019 r., był zdarzeniem z pewnością wyjątkowym — okazuje się, że również warunki wówczas odnotowane były ekstremalne: chwiejność na stacji w Lindenbergu była najwyższa w historii, rekordowa była też chwiejność w samym Gorzowie (na podstawie reanalizy ERA5). Grad został wyprodukowany przez superkomórkę, która uległa intensyfikacji w wyniku wchłonięcia dwóch innych komórek, a prąd wstępujący został po tym zdarzeniu wyjątkowo wzmocniony. Dodatkowo czynnikiem sprzyjającym była orografia terenu i wejście burzy na wysoczyznę.
Praca podsumowuje wyniki symulacji warunków meteorologicznych, które wykonano dla 12 przypadków silnych tornad w Europie w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Dzięki wykonaniu downscallingu symulacji do siatki 3-kilometrowej, było możliwe dobre odwzorowanie warunków lokalnych. W 8 przypadkach na 12 analizowanych zaobserwowano charakterystyczne dla superkomórek Updraft Helicity Tracks, a uśrednione warunki wskazują na występowanie znacznego uskoku w warstwie 0-6km (średnia 24,3m/s) w środowisku umiarkowanie dużej chwiejności (1678 J/kg).
Udostępnienie danych radarowych w ramach projektu OPERA umożliwiło opracowanie 8 lat danych radarowych (2014-2021), w czasie których nad Europą wykryto przeszło 2200 systemów QLCS, wśród których 53 systemy sklasyfikowano jako derecho. Co ważne, zaobserwowano wyraźne zróżnicowanie kierunku i prędkości przemieszczania się takich układów w sezonie ciepłym (z S/SW) oraz sezonie chłodnym (W/NW). Wskazanych zostało także 5 przypadków systemów QLCS, w wyniku których poszkodowanych zostało najwięcej osób.
W pracy dokonano analizy ponad 4000 prognoz ESTOFEXU z lat 2007 – 2021. Prognozy oceniono pod kątem ich aspektów klimatologicznych oraz weryfikacji względem raportów zjawisk niebezpiecznych oraz danych z detektorów wyładowań atmosferycznych.
Oraz kilka prac we współautorstwie:
F. Battaglioli, T. Pucik, P. Groenemeijer, M. Taszarek, “Identifying predictors of large hail, severe convective wind gusts, and tornadoes across Europe and North America: towards the development of global convective hazard models”.
F. Battaglioli, P. Groenemeijer, T. Púčik, M. Taszarek, U. Ulbrich, H. Rust, “Reconstructing Long-Term (1950-2021) Trends in Convective Hazards using Additive Logistic Regression Models”.
J. Allen, C. Nixon, M. Kumjian, M. Taszarek, “Will hail be severe? Elusive Environmental Predictors Generating Large Hail”.
T. Pucik, P. Groenemeijer, M. Taszarek, F. Battaglioli, “Pre-storm environments and storm-scale properties of the major hailstorms of 2021 and 2022 in Europe”.
O. van der Velde, M. Taszarek and the ESTOFEX Team, “Evaluation of ESTOFEX convective outlooks from 2007 to 2021. Part 1: forecasters and regional performance of lightning predictions”
PROGNOZA SIŁY I AKTYWNOŚCI BURZ DLA POLSKI Ważna od 25.05.2023, godz. 06:00 UTC do 26.05.2023, godz. 06:00 UTC
SYTUACJA SYNOPTYCZNA/OMÓWIENIE:
Prognoza konwekcyjna dla Polski na dzień 25.05.2023 i noc 25/26.05.2023
W czwartek pogodę w kraju będzie kształtował klin wysokiego ciśnienia związany z wyżem znad Morza Północnego. Na wschodzie Polski, po obrzeżach klina przesuwać się będzie od północnego-zachodu chłodny front atmosferyczny. Podobnie jak w środę, w województwach wschodnich zaznaczy się wpływ linii konwergencji wiatru, która zainicjuje rozwój konwekcji wspomagany obecnością frontu atmosferycznego.
Na Lubelszczyźnie, południu Podlasia oraz częściowo na Mazowszu i Podkarpaciu prognozowana jest umiarkowana chwiejność troposfery, CAPE maksymalnie do ok. 500-800 J/kg. W obecności strefy wspomagającej, w postaci strefy zbieżności wiatru, możliwy będzie rozwój burz. Ze względu na słabe warunki kinematyczne (słaby przepływ w troposferze) największym zagrożeniem ze strony burz będą intensywne opady deszczu maksymalnie do ok. 20-30 mm, miejscami jednak sumy mogą być wyższe. Dodatkowo burzom towarzyszyć może opad małego gradu do ok. 2-3 cm. Oraz wiatr do ok. 50-70 km/h. Burze będą miały charakter głównie pojedynczych komórek lub niewielkich systemów wielokomórkowych. Pierwsze z nich pojawią się już we wczesnych godzinach popołudniowych, ostatnie zaczną zanikać późnym wieczorem. Komórki przemieszczać się będą głównie na południowy-wschód i południe, jednak prędkość przemieszczania będzie mała.
Istnieje możliwość aktualizacji prognozy.
Zaszufladkowano do kategoriiNews, Prognozy|Możliwość komentowania Prognoza konwekcyjna dla Polski na dzień 25.05.2023 i noc 25/26.05.2023 została wyłączona
PROGNOZA SIŁY I AKTYWNOŚCI BURZ DLA POLSKI Ważna od 24.05.2023, godz. 08:00 CEST do 25.05.2023, godz. 08:00 CEST
Prognoza konwekcyjna na dzień 24.05.2023 i noc 24/25.05.2023
SYTUACJA SYNOPTYCZNA: Nad Europą Centralną przechodzi z zachodu na wschód słaby system frontów atmosferycznych oraz niezbyt wyraźnie zaznaczona bruzda niskiego ciśnienia rozdzielająca stopniowo odsuwający się na wschód wyż znad Rosji od rozwijającego się i napierającego w kierunku Europy wyżu znad północno-wschodniego Atlantyku. Przed systemem frontów atmosferycznych znajduje się dość wilgotne i ciepłe powietrze charakteryzujące się występowaniem energii CAPE o wielkości do ok. 800 J/kg. Ponadto na przedpolu frontu obecna jest niezbyt silna strefa zbieżności wiatru, która ułatwi powstanie strefy burz i opadów konwekcyjnych.
OMÓWIENIE:
… Północno-wschodnia połowa Polski, zwłaszcza strefa od Pomorza Wschodniego po Roztocze … Już wczesnym popołudniem prognozujemy rozwój pojedynczych i rozproszonych komórek burzowych, a najaktywniejsza faza rozwoju konwekcji przypadnie na okolice godz. 15-17. Ostatecznie powstanie do kilkunastu ośrodków burzowych, z których część może połączyć się w niezorganizowane i nietrwałe klastry burz. Wartość PW do 25-30 mm oraz bardzo wolny ruch komórek może przyczynić się do 2-3 przypadków wystąpienia dużych sum opadowych (30-45 mm) i lokalnych podtopień. Ponadto na południowym wschodzie kraju z uwagi na dużą wartość CAPE z dolnych 2 km troposfery nie wyklucza się rozwoju 1-2 słabych trąb powietrznych nie związanych z mezocyklonem. Prawdopodobieństwo tych groźnych zjawisk jest jednak na tyle małe, że nie uwzględniamy w prognozie 1. stopnia zagrożenia. Brak większych wartości wskaźników kinematycznych będzie znacząco ograniczał ryzyko występowania groźnych zjawisk burzowych oraz wpłynie na słabą organizację poszczególnych układów. Obok nieznacznie podwyższonego ryzyka nawalnych opadów deszczu oraz słabych trąb powietrznych, burzom mogą towarzyszyć silniejsze porywy wiatry o prędkości do ok. 60-75 km/h. W najsilniejszych komórkach nie wyklucza się wystąpienia drobnego gradu. Wieczorem burze powinny zaniknąć.
Zaszufladkowano do kategoriiNews, Prognozy|Możliwość komentowania Prognoza konwekcyjna dla Polski na dzień 24.05.2023 i noc 24/25.05.2023 została wyłączona
