Tęczowy znak na niebie, czyli iryzujący pileus

Kilka dni temu w sieci pojawił się film z Kostaryki, przedstawiający owalną chmurę mieniącą się kolorami nad chmurą o budowie pionowej, prawdopodobnie Cumulusem congestusem.

Iryzujący Cumulus congestus zaobserwowany nad Kostaryką. (csmonitor.com)

Iryzujący pileus zaobserwowany nad Kostaryką. (csmonitor.com)

Wiele osób obserwujących to zjawisko (link 1; link 2) mogło potraktować to jak znak od Boga, a jeszcze inni zaczęli zaczęli zastanawiać się nad teoriami spiskowymi. Zjawisko, jakie pojawiło się w Kostaryce, nie jest zarówno niczym nowym jak i niczym nadzwyczajnym. W skrócie: na filmie możemy ujrzeć iryzującą chmurę pileus.

Chmura pileus powstaje w wyniku oddziaływania silniejszego prądu wstępującego, który związany jest z rozwojem chmury Cumulus mediocris, congestus czy Cumulonimbus calvus.

Chmura pileus (fot. Roger Edwards)

Chmura pileus (fot. Roger Edwards)

Czasami zdarza się, że pileus może uformować się nawet w rejonie tropopauzy. Prąd wstępujący chmury o budowie pionowej powoduje, że warstwy powietrza znajdujące się nad nim zostają wypchnięte do góry i zaczynają się adiabatycznie ochładzać (bez wymiany ciepła z otoczeniem). Jeśli warstwa ta jest dość wilgotna, w pewnym momencie następuje jej kondensacja (przejście pary wodnej ze stanu gazowego w stan ciekły) i pojawia się chmura pileus, zbudowana z kropelek wody lub kryształków lodu. Chmura ta występuje w postaci czapy (może być kilkuwarstwowa) i znajduje się nad wierzchołkiem górnej części chmury pionowej, a czasami zdarza się że przez nią przenika. Pileus jest stosunkowo nietrwały (szczególnie jeśli powstał w dolnej lub środkowej troposferze) i często ustępuje wraz z dalszym rozwojem chmury pionowej [1].

Pileus może zacząć iryzować, ze względu na zjawisko dyfrakcji fal świetlnych na kropelkach wody lub kryształkach lodu. Zjawisko to polega na ugięciu fali świetlnej w wyniku trafienia na przeszkodę, w tym przypadku „produkty” kondensacji pary wodnej.

Zjawisko dyfrakcji (schoolphysics.co.uk)

Zjawisko dyfrakcji (schoolphysics.co.uk)

Ugięcie następuje na ich krawędziach bądź w ich pobliżu ze względu na to, że fala świetlna przechodzi przez wąskie szczeliny znajdujące się między kropelkami wody lub kryształkami lodu. Pojawia się zabarwienie, które jest zależne od rozmiarów hydrometeorów jak i długości padającej fali. Generalnie w przypadku dłuższych fal obserwuje się większe ugięcie, niż w przypadku fal krótkich, ale te z kolei padają pod większym kątem do przeszkód niż fale długie. Najsilniejsza iryzacja występuje, gdy kropelki wody lub kryształki lodu są dość małe i podobnej wielkości. Z tego typu hydrometeorów zbudowany jest pileus, dlatego też może nawet całkowicie iryzować. [2] [3] [4].

W Internecie można spotkać sporo przypadków iryzujących pileusów, co w gruncie rzeczy wygląda dość efektownie. Wystarczy wpisać w przeglądarkę internetową np. „pileus cloud iridescence”. Przykłady: (1) (2) (3).

Więcej ciekawych informacji dotyczących tego typu chmur można znaleźć poniżej:

[1] http://www.atoptics.co.uk/fz503.htm

[2] Greenler R., „Tęcze, glorie i halo, czyli niezwykłe zjawiska optyczne w atmosferze”, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.

[3]http://www.uj.edu.pl/c/document_library/get_file?uuid=5c6a0292-96d9-43c6-a573-d96397d015a2&groupId=5046939

[4] http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/class/iredsnce.html

Ten wpis został opublikowany w kategorii News. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.
  • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

    Prosimy o więcej takich świetnych artykułów! Bardzo ciekawie opisane i ładnie nawiązane do popularnych internetowych filmików pogodowych :)

    • krystek-Wrocław

      https://m.youtube.com/watch?t=18&v=-kW08FZv1p8. A ja w poprzednich artykułach dalm link do filmu z tym zjawiskiem więc ponownie daję, bo nie było wówczas zadnego odzewu z waszej strony.

      • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

        Pewnie dlatego, że nie byłaś pierwsza :) Przed Tobą z trzy osoby już pokazywały to zjawisko.

        • Endrju Warszawa

          Potwierdzam :)

        • krystek-Wrocław

          Trzeba było to napisać wtedy :p

          • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

            Przecież ja nie siedzę 24h przed kompem :)

  • Dona307- RokietnicaWLKP zachód

    Wygląda zjawiskowo.

  • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

    Tak wracając do asteroidy to żadna miała nawet blisko ziemi nie lecieć a tu proszę 😀

    http://zmianynaziemi.pl/wiadomosc/w-poblizu-ziemi-przeleci-duza-asteroida

    • darkoss(GŚ, Pszczyna)

      no prosze.

      asteroidami sie interesuje bo to jedno z najwiekszych zagrożeń dla ziemi. jest ich wiele, czasem małe czasem duże, i nie duzo potrzeba pecha by któraś była na kursie kolizyjnym. moim zdaniem nie da się takiej asteroidy przeoczyć. widać tak dalekie ciała że szok wiec mozliosci są.

  • Endrju Warszawa

    Aktualnie na termometrze 20 stopni :)

  • lukiiii

    Boże widać poziom tej stron jak i artykułów jest bardzo niski

    • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

      Wykaż się i napisz lepszy. Jak ci się nie podoba to nie odwiedzaj tej strony.

      • Krzysiek – Kraków

        Daj spokój Ziba, w tym kraju jakieś 70% społeczeństwa jest najmądrzejsza we wszystkim dosłownie tyle że… w teoretyzowaniu.

        • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

          Ja bym to nazwał raczej ignorancją, tacy ludzie będą negować i wyśmiewać wszystko to co im nie pasuje bo to oni są najmądrzejsi i koniec.

          • Krzysiek – Kraków

            Masz rację. Ja się opieram mówiąc to na opiniach w necie, poczytaj jakikolwiek artykuł – wszędzie negatywne komentarze. Wejdź na demoty – jakikolwieik nie powstanie, wszyscy najmądrzejsi każdy by inaczej zrobił, ale… nikt nie zrobił więc wszyscy teoretyzują. Pod artykułami na głownych stronach informacyjnych – wszędzie krytyka. Ktoś zarobił więcej? „Nakradł, ja bym lepiej zrobił ale..”. Ktoś dostał nobla? „A za co, co to za jury! Manipulacja” ITD. Wszędzie praktycznie tak jest. Mimo wszystko ciesze się że mamy sporą część normalnego społeczeństwa.

          • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

            Norma czyli typowa mentalność „polaczka” na to nic nie poradzimy są ludzie i są parapety.

          • Krzysiek – Kraków

            Dokładnie tak jest, masz rację. Najważniejsze że spora część społeczeństwa jest na poziomie, nie każdy jest cebularzem.

          • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

            A jak przyjdzie co do czego to nawet prognozy konwekcyjnej by nie zrobił 😉 Pewnie gościu zazdrości PŁB wiedzy więc musi pohejtować żeby sobie samoocenę podnieść :)

    • Endrju Warszawa

      Niski to jest stratus

      • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

        Albo raczej poziom jego intelektu…

    • Krzysiek – Kraków

      Ty za to wykazałeś się nieskazitelnie wysokim poziomem intelektu. Tyle się dowiedziałem z Twojego postu że… chyba nie zasnę dzisiaj analizując to co napisałeś. Dzięki za solidną porcję wiedzy !

      • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

        Co się dziwisz jaki kraj taki Corleone 😀

        • Krzysiek – Kraków

          Jak to powiedział Piłsudski „Naród wspaniały, tylko ludzie k****.” Sporej części społeczeństwa się to tyczy, 70-80%. Każdy jeden mądrzejszy od drugiego w…… teoretyzowaniu.

  • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

    Niezłe CAPE jak na końcówkę września 😀

    http://www.meteoprognoza.pl/Polska3km/mucape_73.png

    • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

      Fiuu, bardzo ładnie jak na drugą w nocy i końcówkę września 😀

      • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

        Jutro na wschodzie w nocy mogą być fajne burze :)

        • Damian Sokolow Podlaski

          Czyli, że niby u mnie? na nic nie licze Ale kto wie… :)

    • Krzysiek – Kraków

      Będzie się działo ! To jeszcze nie koniec sezonu :)

      • http://www.meteo13.blogspot.com/ Peter

        Jest pewna szansa że u Nas zagrzmi jutro wieczorem i w nocy. Zobaczymy co z tego wyjdzie :)

        • Krzysiek – Kraków

          Jest szansa, jest trzeba wierzyć :-) Konkretnej burzy już pewnie nie dostaniemy, ale jak na koniec września… Każda konwekcja burzowa będzie na plus.

          • http://www.meteo13.blogspot.com/ Peter

            Mozliwe że powstanie jakiś klaster, ale na razie to spekulacje :) Za niedługo koniec sezonu na wielkie burze

    • slavko pow.Gorlice

      Czyżby powtórka z ostatniej soboty?

      • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

        U Was na pewno są szanse u mnie marginalne.

  • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba
    • Piotrr SWlkp

      Oby!

      • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

        Sprzęt już uszykowany, tylko obiektyw muszę lekko przerobić 😛 Nieprzespana noc się szykuje ale niewątpliwie warto 😀

        • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

          Na nowej prognozie ESTOFEX jest wszystko na wschód od linii Wisły :)

          • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

            Nie patrzyłem na warunki, ale patrząc po prognozie to sezon się jeszcze nie skończył 😀

        • Piotrr SWlkp

          Czemu nie przespana, aż tak późno nie będzie.

          • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

            No o 3:07 się zaczyna faza cieniowa. To trzeba będzie jakoś tak po drugiej wstać, żeby uszykować sprzęt, popakować wszystko, coś zjeść i jeszcze uszykować jakieś kanapki na obserwacje i wyjechać na miejscówkę, żeby przed trzecią być 😛 To niewiele nocy zostaje, zakładając obserwacje prawie do świtu 😉

          • Piotrr SWlkp

            A tak, po prostu te które widziałem były wieczorem, najlepiej pamiętam to z wczesnego lata najlepiej, oglądane na czyściutkim niebie, pierwszy raz telepem. Nie wiem, patrzę na tą tabelę na wiki i nie widzę tej daty.

          • Piotrr SWlkp

            A nie jest – 15 czerwca 2011. to było chyba to.

          • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

            Noo, teleskopem to musi być świetny widok 😉 Ja się muszę zadowolić niestety tylko obiektywem Tair 300mm f/4.5 (odpowiednik 480mm na 35mm) 😉

          • Piotrr SWlkp

            Dokładnie pamiętam jak wygląda wyjście z cienia, widzisz jak powierzchnia czerwono brązowa nagle zmienia się na krawędzi, jaśnieje i potem znowu staje się pomarańczowa, a potem srebrna. Zresztą prawie od razu jest srebrna.

          • Piotrr SWlkp

            Wiele bym dał żeby zobaczyć wtedy zaćmienie Słońca z jakiejś sondy księżycowej.

  • Piotrr SWlkp

    Widziałem pileus kilka razy, ale nigdy z tą poświatą. Podsumowując sezon letni – było pięknie, burz nie wiele, ale te upały wynagrodziły ten niedosyt z nawiązką 😉

    • darkoss(GŚ, Pszczyna)

      dajny jeszcze mocną, śnieżna, mroźna zime i mamy sezon2015/16 gites

      w sumie mogą byc jakies orkany, ale wtedy nie bedzie mroźno, a i o snieg trudniej tez, chociaz burz sneiżnych dawno nie było w pl. lake effect i mocny snieg to chyba to na co pomorze czeka co nie?? pokrywa 25 cm w 30 min:D

    • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

      W przyszłym sezonie trzeba na łowy, nie ma co 😛

  • Przemek

    Ładne burze na zbieżności zapowiadają się na E. Modele stabilne.

  • https://www.facebook.com/ZibaPhoto Ziba

    Grzesiu Zawiślak o najbliższej sytuacji pogodowej i burzach na wschodzie:

    https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=597194530421413&id=198029370337933&substory_index=0

    • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

      Może się załapie na „pierda” :) Albo znowu wszystko kilkanaście km na E :)

      • Mateusz

        Rosną grzyby w Twoim regionie?

        • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice

          Coś się powoli pojawia, ale potrzeba jeszcze deszczu.

    • http://www.meteo13.blogspot.com/ Peter

      Oby warunki się rozszerzyły na zachód. Wtedy by więcej regionów miało szanse na burze. Niestety ostatni dzwonek na nie bo potem jak będą burze to przy chłodniejszej polarnej masie powietrza :)

  • lukiiii

    Wiele osób obserwujących to zjawisko (link 1;link 2) mogło potraktować to jak znak od Boga, a jeszcze inni zaczęli domniemywać, że mamy do czynienia z jakąś teorią spiskową. Zjawisko, jakie pojawiło się w Kostaryce, nie jest zarówno niczym nowym jak i niczym nienaturalnym. W skrócie: na filmie możemy ujrzeć iryzującą chmurę pileus.

    Czy zawsze musimy mieszać wszystko do religii? Jeżeli dla ludzi to znak to niech będzie ale autor oczywiści drąży temat w stylu wierzenia. Naprawdę tego zdania być nie powinno… następna sprawa. Ktoś kto interesuje się optyką może potwierdzić że załamanie świtała wzdłuż grzbietu chmury dając taki efekt. Kostaryka leży blisko równika gdzie obecnie zenit znajduje się dokładnie nad środkową częścią nieba wiec promienie mogą padać w sposób taki „/ „

    • olq

      Co z tego, że znakiem od Boga nazywamy iryzujący pileus? :) zastanówcie się…

      a może ktoś powie jeśli Stwórca chciałby dać znak to jak niby miał by on wyglądać jeśli nie właśnie w ten sposób?
      a może ktoś powie, Kto sprawił, że w ogóle w przyrodzie te mechanizmy (które naukowo nazwaliśmy) zachodzą?

      Pozdrawiam :) z Bogiem

  • http://zmianysolarne.pl/ Tomasz- Myślenice