Źródło: tropicaltidbits.com – prognozowane wielodniowe oddziaływanie układu wysokiego ciśnienia w okresie 26 maja – 02 czerwca
Wkraczamy w okres synoptyczny, który przez wiele nadchodzących dni przyniesie stabilizację stanu atmosfery w związku z długotrwałym zaleganiem rozległego i silnego układu wysokiego ciśnienia „Vera”, którego klin rozbudowuje się znad północno – wschodniego Atlantyku oraz rejonu Wysp Brytyjskich w głąb środkowej i środkowo-wschodniej części kontynentu europejskiego. Z wyżem związane będzie zarówno silniejsze osiadanie powietrza, jak i co najwyżej umiarkowanie ciepłe powietrze polarno-morskie, na przeważającym obszarze Polski objawiające się pogodną i słoneczną aurą, przeważnie bez opadów atmosferycznych.
Źródło: tropicaltidbits.com – prognozowana anomalia temperatury powietrza dla przełomu maja i czerwca
Równoleżnikowe ułożenie układu wysokiego ciśnienia sprawi, że z północnych oraz północno – wschodnich obszarów Europy będą postępować napływy co najwyżej umiarkowanie ciepłych mas powietrza o stosunkowo niskiej zawartości wilgoci ze sporymi ilościami słońca, choć niskie, podinwersyjne chmury kłębiaste przekształcające się w formacje kłębiasto-warstwowe Stratocumulus, z uwagi na oddziaływanie tzw. termiki wypracowanej, również będą nam towarzyszyć. Z aktualnie dostępnych prognoz numerycznych wynika, że kolejne dni będą przynosić wzrosty temperatury maksymalnej powietrza do 14°C – 23°C, z chłodniejszą aurą zaznaczająca się zwłaszcza w pasie Wybrzeża, a wyraźnie cieplejszym przebiegiem warunków atmosferycznych odczuwalnym w pozostałych regionach kraju. W rezultacie w większości regionów przełoży się to na wystąpienie ujemnej lub mieszczącej się w granicach średniej normy wieloletniej anomalii termicznej dla tego konkretnego okresu trzeciej dekady maja (załączona grafika).
Źródło: tropicaltidbits.com – prognozowany spory deficyt opadów dla przełomu maja i czerwca
Kolejnym aspektem wielodniowego oddziaływania stabilnego układu wysokiego ciśnienia znad zachodnich rejonów Starego Kontynentu będzie znaczny deficyt opadów. Ze względu na napływy stosunkowo suchych mas powietrza o stałej równowadze termodynamicznej, niemal w całym kraju szykuje się bezdeszczowy okres sprzyjający szybkiemu wzrostowi zagrożenia pożarowego. Lokalne, przelotne opady deszczu mogą zdarzać się miejscami na południu i wschodzie, zaś na terenach górskich Karpat niewykluczone będą pojedyncze komórki burzowe, zwłaszcza w trakcie poniedziałku. Wpływ równoleżnikowego ośrodka wyżowego wyklucza też póki co możliwość silniejszych napływów zwrotnikowych mas powietrza z pierwszymi w tym roku upałami.
Zaszufladkowano do kategoriiNews|Możliwość komentowania Wielodniowa stabilizacja aury została wyłączona
PROGNOZA SIŁY I AKTYWNOŚCI BURZ DLA POLSKI Ważna od 26.05.2023, godz. 07:20 UTC do 27.05.2023, godz. 06:00 UTC
1.STOPIEŃ ZAGROŻENIA zostaje wydany dla części regionów południowo wschodnich z powodu ryzyka intensywnych opadów deszczu prowadzących do lokalnych podtopień
SYTUACJA SYNOPTYCZNA:
Prognoza na 26.05.2023 i noc 26/27.05.2023.
Polska pozostaje w słabogradientowym obszarze ciśnienia, na skraju rozległego wyżu, którego centrum stacjonuje nad Atlantykiem w rejonie Irlandii. Nad Polską południową i częściowo wschodnią zalegać jeszcze będzie dość wilgotna, chwiejna masa powietrza, a nad resztę kraju napływa nieco chłodniejsze, suche i stabilne powietrze.
OMÓWIENIE:
Prognozowane na dzisiaj burze będą charakteryzować się dość chaotycznym rozmieszczeniem, występując w postaci rozproszonych komórek, które na skutek lokalnych zbieżności wiatru mogą się łączyć w struktury wielokomórkowe. Głównym zagrożeniem będą dzisiaj intensywne opady deszczu (miejscami 15-25mm, a w obszarze 1. stopnia powyżej 30mm), co może prowadzić do punktowych podtopień i utrudnień. Miejscami mogą wystąpić też silniejsze porywy wiatru, czemu sprzyjać będzie również dość wysoko położony poziom kondensacji. Burze będą się rozwijać w godzinach okołopołudniowych, przemieszczając się bardzo powoli w kierunku południowo wschodnim. Niektóre burze mogą być też właściwie stacjonarne. Osłabienie procesów konwekcyjnych nastąpi w godzinach wieczornych. Wieczorem i w pierwszej części nocy lokalne burze możliwe będą już tylko na południu i wschodzie Podkarpacia, a w drugiej części nocy burze nie są prognozowane.
Zaszufladkowano do kategoriiNews, Prognozy|Możliwość komentowania Prognoza konwekcyjna na dzień 26.05.2023 i noc 26/27.05.2023 została wyłączona
Źródło: pivotalweather.com – prognozowany rozległy wał wysokiego ciśnienia atmosferycznego na okres weekendowy
Maj coraz większymi krokami zbliża się ku końcowi, a jego ostatni weekend w większości naszego kraju przyniesie liczne rozpogodzenia do zachmurzenia umiarkowanego, małego i bezchmurnego nieba. Za istotną poprawę aury będzie odpowiadać kolejny mocno rozciągnięty w pasie od Atlantyku oraz Europy Zachodniej po środkowe i wschodnie rejony kontynentu europejskiego układ wysokiego ciśnienia o wdzięcznym imieniu „Vera”. Wpływ oddziaływania umacniającego się ośrodka wyżowego odczujemy już w piątek, kiedy na większym terenie Polski będziemy notować coraz szybsze zmniejszanie się zawartości wilgoci w umiarkowanie ciepłym strumieniu polarno-morskiej masy powietrza z przewagą sporej ilości słońca. Więcej wilgoci z nieco nasiloną niestabilnością powietrza w dolnej i środkowej troposferze pojawi się w trakcie piątku w regionach południowo – wschodnich (częściowo woj. lubelskie, cz. świętokrzyskie, podkarpackie) oraz częściowo południowych (woj. małopolskie, miejscami też śląskie), gdzie należy się liczyć z formowaniem mocniej rozbudowanych w pionie chmur konwekcyjnych z przelotnymi, punktowo ulewnymi opadami deszczu oraz lokalnymi, pojedynczymi formacjami burzowymi. W burzach mogą również zdarzyć się opady małego gradu z silniejszymi porywami wiatru. Temperatura maksymalna powietrza wyniesie zaledwie od 12°C – 14°C wzdłuż samych krańców północnych, w tym przede wszystkim gmin nadmorskich do 18°C – 23°C w większości regionów, z najcieplejszym przebiegiem aury na wschodzie.
Źródło: wxcharts.com – aktualna prognoza temperatury maksymalnej powietrza na niedzielne popołudnie, które będzie najcieplejsze w trakcie ostatniego weekendu maja
Z rozległym układem wysokiego ciśnienia atmosferycznego będzie wiązać się co najwyżej umiarkowanie ciepły strumień polarno-morskiej masy powietrza napływający z północy i północnego – wschodu Europy, który o porankach miejscami objawi się silniejszym wychłodzeniem przypowierzchniowej warstwy troposfery z możliwymi niewielkimi, przygruntowymi przymrozkami (północ, północny – wschód, krańce południowo – zachodnie). Obok licznych rozpogodzeń związanych z dynamicznym zmniejszaniem się zawartości wilgoci (przy czym niskie, podinwersyjne chmury kłębiaste wynikające z oddziaływania tzw. termiki wypracowanej również będą się formować, miejscami przynosząc duże zachmurzenie) temperatura maksymalna powietrza w okresie sobota-niedziela będzie wzrastać do 17°C – 23°C, z najprzyjemniejszym pod względem odczucia termicznego przebiegiem warunków pogodowych w drugi dzień weekendu – wówczas przedział temperaturowy w granicach 20°C – 23°C oczekiwany jest na przeważającym terenie Polski.
Zaszufladkowano do kategoriiNews|Możliwość komentowania Ostatni weekend maja ze stabilnym wyżem oraz przewagą pogodnych i słonecznych warunków pogodowych. W piątek lokalne burze na południowym – wschodzie oraz południu została wyłączona
Zdjęcie konferencyjne. Fot. ESSL / Thomas Schreiner
W ostatnich tygodniach członkowie naszego Stowarzyszenia wzięli udział w 11. edycji najważniejszej na naszym kontynencie konferencji naukowej, która w całości poświęcona jest groźnym zjawiskom meteorologicznym. European Conference on Severe Storms – bo tak brzmi oficjalna nazwa – odbywa się co 2 lata, a tegoroczna edycja zorganizowana została w Bukareszcie, stolicy Rumunii. Głównym organizatorem było European Severe Storms Laboratory, a partnerem tej edycji została organizacja Meteo Romania (Administrația Națională de Meteorologie).
Reprezentacja naukowa z Polski. Fot. Alois Holzer
Skywarn Polska reprezentowane było tym razem przez pięciu przedstawicieli, a kolejnych dwóch członków było współautorami prezentowanych wyników badań. W Bukareszcie referaty wygłosili naukowcy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, dr Mateusz Taszarek oraz doktorant, Krzysztof Piasecki (reprezentujący również Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej), a postery przedstawili Piotr Szuster (Politechnika Krakowska) oraz drugi nasz doktorant, Patryk Matczak (również UAM w Poznaniu). Współautorami badań z ramienia Skywarnu byli ponadto Natalia Pilguj (Uniwersytet Wrocławski) oraz Artur Surowiecki (Uniwersytet Warszawski). Reprezentację Stowarzyszenia współtworzył także Igor Laskowski, który pracuje w European Severe Storms Laboratory, budując Europejską Bazę Groźnych Zjawisk Pogodowych (ESWD), niezwykle cenną dla nauki bazę danych. Co ważne, polska reprezentacja w Bukareszcie była jeszcze szersza – referaty wygłosili dr Bartosz Czernecki oraz doktorant Filip Skop (kolejni przedstawiciele UAM w Poznaniu).
Konferencja była niezwykle owocna i intensywna – w ciągu pięciu dni z wynikami badań można było zapoznać się w czasie referatów, jak i posterów, których było przeszło 150, podzielonych na 13 sesji, a dyskusje po prezentacji wyników nieraz trwały długi czas. Wyniki polskich badań chcielibyśmy przedstawić również Państwu – zapraszamy więc na skrót najważniejszych wniosków oraz do zapoznania się z prezentacjami i posterami (pliki pdf zostały załączone poniżej). Mamy nadzieję, że będą dla Państwa interesujące. A jeśli tak, to już wiadomo, że kolejna edycja Konferencji odbędzie się jesienią 2025 roku w Holandii – zapraszamy ;)
W powyższej pracy dokonano porównania ogromnych baz danych raportów zjawisk niebezpiecznych i wyładowań atmosferycznych wraz z towarzyszącymi warunkami atmosferycznymi z reanalizy ERA5 z obszaru trzech kontynentów: Europy, Stanów Zjednoczonych oraz Australii. Zastosowanie 3 różnych metod statystycznych wykazało, które elementy warunków atmosferycznych są wspólne dla występowania opadów gradu, trąb powietrznych oraz silnych porywów wiatru na wszystkich 3 kontynentach. W pracy wykazano między innymi, że opadu gradu o średnicy przekraczającej 5 cm występują często w sytuacji bardzo słabego przepływu powietrza w dolnych 500m troposfery, i nagłym wzroście prędkości wiatru (uskoku) w warstwie 1-3 km.
Badania bazują na danych radarowych z sieci POLRAD z lat 2008-2022, a także na danych z reanalizy ERA5, bazie ESWD oraz danych detekcyjnych z sieci PERUN. Dotychczas wykonana została baza danych o możliwych i pewnych burzach superkomórkowych w badanym wieloleciu – wykryto ponad 1700 możliwych przypadków wystąpienia burz superkomórkowych, spośród których ponad 800 zostało w pełni potwierdzonych, a kolejne 600 stanowi grupa niemal pewnych przypadków. Przedstawione zostały pierwsze wnioski: okazuje się, że najwięcej burz tego rodzaju występuje na południowym wschodzie kraju (pogórza karpackie) oraz w pasie od Bramy Morawskiej po Mazowsze i Lubelszczyznę. Badania są kontynuowane.
Zaprezentowana biblioteka thundeR jest przeznaczona dla języka programowania R, ale może być również wykorzystana w języku python. Pakiet thundeR pozwala wizualizować pionowe profile atmosfery w formie wykresów skew-t oraz hodografów i obliczyć ponad 200 parametrów termodynamicznych oraz kinematycznych, związanych z głęboką i wilgotną konwekcją. Biblioteka została wykorzystana przy opracowaniu ponad 20 recenzowanych publikacji naukowych, a obecnie jest używana między innymi przez NASA w przetwarzaniu reanalizy MERRA2. Dostęp do radiosondaży generowanych przez pakiet thundeR dostępny jest na stronie rawinsonde.com.
Podczas okresów intensywnej suszy, atmosferyczne procesy konwekcyjne prowadzić mogą do powstania rzadkiego w naszych szerokościach geograficznych zjawiska: burzy pyłowej. Na chwilę obecną potwierdzono wystąpienie 15 dni z konwekcyjną burzą pyłową nad obszarem Polski w latach 2003-2022, z czego najsilniejsze zaobserwowano podczas wyjątkowo suchego roku 2018. Do ich uformowania wymagane są silne prądy zstępujące z wysoko zawieszonych komórek burzowych (podstawa chmury Cumulonimbus na poziomie ok. 1600 m.n.p.g.) oraz niskie wartości wilgotności względnej powietrza (<60%) w obrębie pierwszego kilometra troposfery. Burze pyłowe najczęściej dokumentowane są nad obszarem Wielkopolski, zachodniego Mazowsza oraz Kujaw, gdzie pokrycie terenu oraz warunki klimatyczne w szczególności sprzyjają powstawaniu tych zjawisk.
Rekordowy grad o średnicy aż 12 cm, który odnotowano w Gorzowie Wielkopolskim 11.06.2019 r., był zdarzeniem z pewnością wyjątkowym — okazuje się, że również warunki wówczas odnotowane były ekstremalne: chwiejność na stacji w Lindenbergu była najwyższa w historii, rekordowa była też chwiejność w samym Gorzowie (na podstawie reanalizy ERA5). Grad został wyprodukowany przez superkomórkę, która uległa intensyfikacji w wyniku wchłonięcia dwóch innych komórek, a prąd wstępujący został po tym zdarzeniu wyjątkowo wzmocniony. Dodatkowo czynnikiem sprzyjającym była orografia terenu i wejście burzy na wysoczyznę.
Praca podsumowuje wyniki symulacji warunków meteorologicznych, które wykonano dla 12 przypadków silnych tornad w Europie w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Dzięki wykonaniu downscallingu symulacji do siatki 3-kilometrowej, było możliwe dobre odwzorowanie warunków lokalnych. W 8 przypadkach na 12 analizowanych zaobserwowano charakterystyczne dla superkomórek Updraft Helicity Tracks, a uśrednione warunki wskazują na występowanie znacznego uskoku w warstwie 0-6km (średnia 24,3m/s) w środowisku umiarkowanie dużej chwiejności (1678 J/kg).
Udostępnienie danych radarowych w ramach projektu OPERA umożliwiło opracowanie 8 lat danych radarowych (2014-2021), w czasie których nad Europą wykryto przeszło 2200 systemów QLCS, wśród których 53 systemy sklasyfikowano jako derecho. Co ważne, zaobserwowano wyraźne zróżnicowanie kierunku i prędkości przemieszczania się takich układów w sezonie ciepłym (z S/SW) oraz sezonie chłodnym (W/NW). Wskazanych zostało także 5 przypadków systemów QLCS, w wyniku których poszkodowanych zostało najwięcej osób.
W pracy dokonano analizy ponad 4000 prognoz ESTOFEXU z lat 2007 – 2021. Prognozy oceniono pod kątem ich aspektów klimatologicznych oraz weryfikacji względem raportów zjawisk niebezpiecznych oraz danych z detektorów wyładowań atmosferycznych.
Oraz kilka prac we współautorstwie:
F. Battaglioli, T. Pucik, P. Groenemeijer, M. Taszarek, “Identifying predictors of large hail, severe convective wind gusts, and tornadoes across Europe and North America: towards the development of global convective hazard models”.
F. Battaglioli, P. Groenemeijer, T. Púčik, M. Taszarek, U. Ulbrich, H. Rust, “Reconstructing Long-Term (1950-2021) Trends in Convective Hazards using Additive Logistic Regression Models”.
J. Allen, C. Nixon, M. Kumjian, M. Taszarek, “Will hail be severe? Elusive Environmental Predictors Generating Large Hail”.
T. Pucik, P. Groenemeijer, M. Taszarek, F. Battaglioli, “Pre-storm environments and storm-scale properties of the major hailstorms of 2021 and 2022 in Europe”.
O. van der Velde, M. Taszarek and the ESTOFEX Team, “Evaluation of ESTOFEX convective outlooks from 2007 to 2021. Part 1: forecasters and regional performance of lightning predictions”
